Su Kaynaklarının Kentsel Dönüşümü Belirleyiciliği Üzerine: Elazığ Kenti Örneği

Authors : Turgay Öz, Ömer Faruk İncili, İlhan Oğuz Akdemir

Pages : 2363-2388

Doi:10.35674/kent.1592814

View : 139 | Download : 157

Publication Date : 2025-07-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Kentlerdeki yoğun nüfusun su ihtiyacı, su kaynaklarına bağımlılığı ve çeşmelerin gelişimini zorunlu kılmıştır. Kent isale hatlarının inşasından önce, tamamen çeşme ve su kaynaklarına bağımlı gelişen kent makroformu, tarihi bilinen tüm kentlerde, suya bağımlı bir kentleşme modeli meydana getirmiştir. Elazığ\\\'da, 1947\\\'ye kadar kent gelişimi su kaynakları ve çeşmelere bağlı kabaca dairevi bir model gösteriyordu. Sonraki süreçte su kaynağına olan bağ(ım)lılık azalınca, yol boyu gelişen ve akslar halinde büyüyen yeni bir süreç başlamış oldu. Model; Elâzığ ve tüm Dünyadaki kentler için geçerli bir mantığı sembolize etmektedir. Önceleri tamamen kullanım ve içme suyu kaynağı olarak hayati önem arz eden çeşmeler, sonraki süreçte yerli halk tarafından sadece temiz içme suyunun karşılandığı güvenilir su kaynakları olarak varlığını sürdürmüşlerdir. Sanayi ve teknoloji dönemine kadar Elazığ’da ve diğer yerleşim birimlerinde çeşmeler; sadece içme suyu ihtiyacından öte, toplanma, sosyalleşme, yönlendirme ve kültürel mekânları olarak kentteki kamusal görünürlüğün artışının da sebebi olarak görülmelidir. Çalışmanın amacı kentsel gelişim sürecinin su kaynaklarına bağımlı olarak meydana gelmesinin ortaya konulması ve sonraki süreçte bu kaynak ve çeşmelerin farklı fonksiyon kazanması süreçlerinin ortaya konulması olacaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olan durum analizi tekniğinden faydalanılmıştır. Kent içi arazi çalışmalarıyla çeşme ve kaynakların lokalizasyonu yapılmış ve mekânsal haritalar üretilmiştir. Tüm bu çalışmalar kentsel gelişim ve çeşmeler arasında anlamlı birlikteliğin olduğu göstermiştir.
Keywords : Kentbilim, Kentsel Yayılma, Kent ve Su Kaynakları, Elazığ.

ORIGINAL ARTICLE URL