Arapçada Kesretü’l-isti‘mâl Gerekçesiyle “رَأَى” Fiilinden Hemzenin Kural Dışı Hazfedilmesi Olgusu

Authors : Şahabettin ERGÜVEN

Pages : 43-73

Doi:10.5281/zenodo.3714207

View : 40 | Download : 9

Publication Date : 2020-03-18

Article Type : Research Paper

Abstract :        Arapçanın önemli özelliklerinden biri kuşkusuz îcâzdır insert ignore into journalissuearticles values(az lafızla çok anlam ifade etme);. Arapların îcâzı sağladığı yöntemlerden biri de kesretü’l-isti‘mâl insert ignore into journalissuearticles values(kullanım sıklığı); gerekçesiyle hazif insert ignore into journalissuearticles values(kelimeden harf, cümleden kelime eksiltme); yoluna gitmeleridir. Arapçada hazif olgusuna gerek dini metinlerde gerekse cahiliye dönemi Arap şiiri ve atasözlerinde sıkça rastlanmaktadır. Arapçada hazfin farklı düzeyleri vardır. Bunlar; kelimeden harf, cümleden kelime ve metinden cümle hazfetmektir. Kelimeden harf hazfedilmesi iki şekilde yapılmaktadır. Birincisi kıyasi insert ignore into journalissuearticles values(kurallı);, ikincisi şaz insert ignore into journalissuearticles values(kuralsız); haziftir. Kıyasi hazif, sarf insert ignore into journalissuearticles values(morfoloji); kurallarının gerektirdiği, belirli bir gerekçeye binaen yapılan kurallı haziftir. Şaz hazif ise sarf kurallarının gerektirmediği bilakis kelimenin çok kullanılması nedeniyle telaffuzda kolaylık, dilde hafiflik sağlamak için yapılan kuralsız haziftir. Bu hazif türü sadece Araplardan işitilen insert ignore into journalissuearticles values(semâ‘); kelimelerle sınırlıdır. Biz bu çalışmada Arapçada kesretü’l-isti‘mâl gerekçesiyle “رَأَى” fiilinden hemzenin kural dışı hazfedilmesi olgusunu, bunun gerekçelerini, alimlerin bu konudaki görüşlerini âyet-i kerîme, hadis-i şerîf, şiir ve atasözlerinden örnekler eşliğinde ele alıp inceleyeceğiz.
Keywords : Arapça, Sarf, Kesretül istimâl, Hazif, Kıyasi, Şaz, Muzâri, Emir

ORIGINAL ARTICLE URL