İslam Hukukunda Iskât-ı Salât ve Devir (Osmanlı Uygulaması)

Authors : Mehmet KOÇ

Pages : 67-90

View : 41 | Download : 7

Publication Date : 2022-09-18

Article Type : Research Paper

Abstract :İslam hukuk tarihinde tartışmalara sahne olduğu gibi günümüzde de güncelliğini koruyan ve halen tartışmalara sebep olan konulardan birisi ıskât-ı salât ve devir meselesidir. İslam hukukunda ölen kişinin namaz borçları her namaz için ayrı ayrı hesaplanır ve bunların fidyeleri fakirlere verilir. Bu şekilde namaz borçlarının düşürülmesi işlemine ıskât-ı salât denilmektedir. Iskât-ı salâtın caiz olduğundan bahseden ne bir ayet ne bir hadis vardır. Iskât-ı salâtın caiz olduğu yönündeki ilk görüş hicri ikinci asır sonlarında Hanefîlerden İmam Muhammed’e aittir. O temenni insert ignore into journalissuearticles values(inşallah); ifadesini kullanarak Allah’tan böyle bir şey talep edilebileceğini ifade etmektedir. Ona göre ölenin namaz borcunun düşürülmesi oruç borcuna benzetilerek insert ignore into journalissuearticles values(temenni ifadesi ile); mümkündür. Bir kısmı dışında Şâfiîlerin çoğunluğu, Mâlikîler ve Hanbeliler ıskât-ı salâtın caiz olmadığı görüşündedirler. Hanefî âlimler tarafından çok fazla namaz borcu olanların vermeleri gereken aşırı fidye miktarını daha aza düşürmenin bir çaresi insert ignore into journalissuearticles values(hile); bulunmuştur. Adı daha sonra devir olarak isimlendirilen işleme hicri beşinci asırdan itibaren cevaz verilmektedir. Devir, bir miktar paranın fakire fidye olarak verilmesi, fakirin bunu alıp kabul ettikten sonra parayı tekrar verene iade etmesi, aynı paranın tekrar fakire fidye olarak verilmesi ve bu işlemin fidye meblağına ulaşıncaya kadar devam etmesidir. Bu çalışmada İslam hukukunun Osmanlı uygulamasında ıskât-ı salât ve devir meselesi ele alınacaktır. Osmanlı döneminde Hanefîliğin resmi mezhep olarak kabul edildiği bilinmektedir. Çalışmada fetva mecmuaları, ıskât-ı salât risâleleri ve mahkeme kararlarından istifade edilecektir. Çalışmanın amacı, devir adının İslam hukuk tarihinin hangi döneminde konulduğu tespit etme ve Osmanlı döneminde ıskât-ı salât ve devir özelinde Hanefî mezhebinin görüşlerinin tatbik edilip edilmediğini tespite yönelik olacaktır. Bu çalışmanın İslam hukuk tarihine küçük bir katkı sunması ümit edilmektedir.
Keywords : İslam Hukuku, Osmanlı Hukuku, Iskât ı Salât, Fetva, Mahkeme

ORIGINAL ARTICLE URL