Edward Gordon Craig’in ‘Kukla Üstü’nden Robert Bresson’un ‘Model’ine Oyuncunun Temsili

Authors : Sercan Özinan

Pages : 371-381

Doi:10.26650/CONS2025-1645112

View : 37 | Download : 38

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, 20. yüzyıl başlarında şekillenen oyunculuk teorisi ve metodoloji bağlamında İngiliz oyuncu, yönetmen ve tasarımcı Edward Gordon Craig’in oyunculukta romantik öznelliğin ve realizmin bir karşıtı olarak sunduğu \\\"Kukla Üstü\\\" (Uber-Marionette) kavramı ile Fransız sinema yönetmeni Robert Bresson’un \\\"Model\\\" oyuncu yaklaşımını ele almaktadır. Her iki sanatçı da oyunculukta ‘gerçekçilik’ anlayışının sınırlarını aşıp yeniden tanımlayarak, performansın biçimsel ve estetik düzeyde yeniden tanımlandığı yeni bir temsil anlayışı ortaya koymuştur. Bu temsil anlayışından yola çıkarak, Craig’in hareket ve jestlerin anlatım aracı olarak kullanılmasına yönelik sunduğu ‘Kukla Üstü’ önermesi ile Bresson’un sinemada bilinçli ifadeden arındırılmış ‘Model’ oyuncu anlayışı hem içerik hem biçim açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Çalışma, bu iki yaklaşımın dönemin sanatsal bağlamlarıyla birlikte oyunculukta temsil meselesine nasıl yaklaştığını ve hangi estetik yönelimleri barındırdığını tartışmaktadır. Sonuç olarak hem Craig hem de Bresson, oyuncunun sahne ya da perde üzerindeki işlevini salt ifade aracı olmanın ötesine taşıyarak, yeni bir temsiliyet anlayışı inşa etmişlerdir. Bu bağlamda her iki sanatçının da önerileri, oyunculuk sanatında ‘gerçeklik’ normlarına karşı biçimsel ve düşünsel bir itiraz olarak değerlendirilmektedir.
Keywords : Oyunculuk, Kukla Üstü, Model

ORIGINAL ARTICLE URL