Nielsen’ın Sezgisel (Heuristic) Yaklaşımı Odağında Etkileşimli Veri Görselleştirmesi

Authors : Muhammet Enes Şahin
Pages : 171-190
Doi:10.51118/konsan.2025.65
View : 44 | Download : 165
Publication Date : 2025-12-26
Article Type : Research Paper
Abstract :Arayüzde sezgisel yaklaşım; arayüze bakarak iyiyi ve kötüyü tespit etmeye çalışma çabasıdır. Bu çaba genellikle var olan ve belirli özelliklere sahip kılavuz belgelere uyarak yapılmakta, bahsi edilen kılavuz belgelerinin hacimli kurallar bütünü oluşu geliştiricilerin gözünü korkutmaktadır. Nitekim pek çok insan bu kural kılavuzlarına bakmak yerine kendi sezgileriyle değerlendirme yapmaktadır. Bu bağlamda Nielsen ve Molich’in 1990’daki sezgisel kullanılabilirlik ilkeleri mevcut kural karmaşasını sadeleştirmiş ve ilke sayısını azaltmıştır. Bu çerçevede Nielsen ve Molich’in sezgisel değerlendirme listesi, kullanıcı arayüz tasarımlarında ortaya çıkan sorunların önemli bir kısmını çözmeye yardımcı olmaktadır. Veri görselleştirme; ham verilerin görselleştirilmesine dayanan bir tasarım alanıdır. İstatistik ve matematik bilgisinden yoksun kişilerin verilerdeki eğilimleri daha kolay algılamasını sağlayan veri görselleştirmesi, verinin yoğun olduğu durumlarda etkileşime dayalı bir şekilde tasarlandığında tasarımın problem çözme becerisini arttırmaktadır. Kullanıcının tasarımla etkileşimine dayanan bu süreç, kullanıcı odaklı tasarlandığı ölçüde başarılı olarak nitelendirilir. Bu araştırmanın amacı Nielsen’ın etkileşim tasarımındaki problemlerin çözümüne dair geliştirdiği sezgisel yaklaşımın olanaklarını etkileşimli veri görselleştirme odağında tartışılmasıdır. Çalışmada Nielsen’ın sezgisel yaklaşımı bağlamında etkileşimli veri görselleştirmenin nasıl tasarlanacağı ve kullanılabilirliğe nasıl ve ne ölçüde katkı sağlayacağının cevabı aranmıştır. Nitel paradigma ekseninde yürütülen bu araştırmada Nielsen’in sezgisel yaklaşım kılavuzundaki maddeler araştırmanın temaları olarak belirlenmiştir. Belirlenen temalar amaçlı örneklem kapsamında seçilen etkileşimli veri görselleştirme örnekleri odağında betimsel olarak analiz edilmiştir. Analizin sonucu literatür ile ilişkilendirilmiş ve sezgisel yaklaşımın kullanılabilirliğe etkisi ortaya konmuştur.
Keywords : Sezgisel (Heuristic) Yaklaşım, Veri Görselleştirme, Etkileşim Tasarımı.

ORIGINAL ARTICLE URL