Kültürel Mirasın Belgelenmesinde Modern Teknolojilerin Rolü

Authors : Murat Yakar, Hacı Murat Yılmaz

Pages : 94-110

Doi:10.59127/kulmira.1805373

View : 319 | Download : 737

Publication Date : 2025-12-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Kültürel mirasın korunması ve belgelenmesi, tarihî, sanatsal ve arkeolojik değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında temel bir rol oynamaktadır. Geleneksel ölçüm, çizim ve fotoğraf temelli yöntemler, yüksek doğruluk gerektiren karmaşık yapılarda yetersiz kalmakta ve zaman açısından verimsiz olmaktadır. Bu nedenle, modern uzaktan algılama teknolojileri, kültürel mirasın dijital ortamda belgelenmesi için daha etkili ve hassas çözümler sunmaktadır. Son yıllarda özellikle yersel lazer tarama (Terrestrial Laser Scanning/TLS), hava tabanlı lazer tarama (Anmanned Laser Scanning/ALS), fotogrametri, İnsansız Hava Aracı (İHA; Unmanned Aerial Vehicle; UAV) görüntüleme sistemleri, 3B modelleme ve artırılmış/karma gerçeklik (Augmented/MixedReality; AR/VR) uygulamaları, kültürel miras alanlarının çok boyutlu analizi ve görselleştirilmesi için yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu teknolojiler, hem geometrik hem de fotogrametrik doğruluk açısından yüksek çözünürlüklü mekânsal veri sağlamaktadır. Böylece, tarihî yapıların strüktürel deformasyonlarının, malzeme bozulmalarının ve çevresel etkiler sonucu oluşan değişimlerin detaylı olarak analiz edilmesine olanak tanımaktadır. Ayrıca, bu yöntemlerle elde edilen nokta bulutu ve 3B model verileri, restorasyon planlaması, yapısal sağlık izleme, sanal tur ve dijital arşivleme gibi uygulamalarda etkin biçimde değerlendirilmektedir. Bu çalışma, kültürel mirasın dijital korunmasına yönelik mevcut teknolojileri karşılaştırmalı olarak incelemekte; veri toplama süreçleri, modelleme teknikleri ve görselleştirme yöntemlerinin avantajlarını tartışmaktadır. Elde edilen sonuçlar, lazer tarama ve fotogrametri tabanlı teknolojilerin, kültürel mirasın sürdürülebilir yönetimi, bilimsel belgelenmesi ve toplumla paylaşımı açısından vazgeçilmez araçlar hâline geldiğini göstermektedir. Ayrıca, bu teknolojilerin bütünleşik kullanımı, gelecekte kültürel mirasın dijital ikizlerinin (digital twins) oluşturulmasına ve akıllı koruma stratejilerinin geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır.
Keywords : Lidar, Kültürel Miras, Fotogrametri, Arttırılmış Gerçeklik, Sanal Gerçeklik

ORIGINAL ARTICLE URL