Kamu Yönetiminin Şeffaflığından Algoritmaların Şeffaflığına Geçiş: Şeffaflığı Algoritmaların Opaklığı ve Kara Kutu Problemi Çerçevesinde Yeniden Değerlendirmek

Authors : Müslüm Kayacı

Pages : 827-841

Doi:10.11616/asbi.1658320

View : 90 | Download : 80

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma, kamu yönetiminde şeffaflık kavramının, yapay zeka (YZ) ve algoritmik sistemlerin yaygın kullanımıyla nasıl yeniden şekillendiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Algoritmaların iç işleyişinin anlaşılmasını zorlaştıran ‘opaklık’ ve ‘kara kutu problemi’, geleneksel şeffaflık anlayışını yetersiz hale getirmekte ve karar alma süreçlerinin daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesini gerektirmektedir. Çalışmada, YZ tabanlı sistemlerin kamu yönetiminde kullanımının doğurduğu etik, sosyal ve hukuki meseleler ele alınarak, ‘açıklanabilir YZ’ (Explainable AI - XAI) ve ‘açık kaynak politikaları’ gibi çözüm önerileri tartışılmaktadır. Elde edilen bulgular, algoritmik şeffaflığın teknik kısıtlar, veri güvenliği riskleri ve vatandaşların karar süreçlerini anlama kapasitesi gibi çeşitli sınırlılıklarla karşı karşıya olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, algoritmik sistemlerin şeffaflığı, demokratik değerler ve hesap verebilirlik açısından kritik öneme sahip olup, bu alanda çok boyutlu ve bütüncül yaklaşımlar geliştirilmesi gerekmektedir.
Keywords : Kamu yönetimi, yapay zeka, algoritma, şeffaflık, hesap verebilirlik

ORIGINAL ARTICLE URL