Bosnalı Âsım’ın Sulhiyyeleri ve Türün Farklı Bir Boyutu Olarak Kat‘-I Hudûd Meselesi

Authors : Betül Sinan Nizam

Pages : 251-287

Doi:10.30903/baed.1723235

View : 133 | Download : 150

Publication Date : 2025-07-16

Article Type : Research Paper

Abstract :Şairlerin uzun yıllar süren savaşlar sonucunda imzalanan barış antlaşmalarındaki rollerinden dolayı muhataplarına teşekkür ettiği ve onlardan beklentilerini dile getirdiği sulhiyyeler, 1699 Karlofça Antlaşması ile kaleme alınmaya başlanmıştır. Türün bu antlaşma üzerine yazılan ve şimdiye kadar tespit edilebilen iki örneği Nâbî (ö. 1124/1712) ve Bosnalı Sâbit’e (ö. 1124/1712) aittir. Amcazâde Hüseyin Paşa (ö. 1114/1702) için yazılan bu sulhiyyeler farklı üslup ve imaj dünyaları ile araştırmacıların dikkatini çekmiş, türle ilgili çeşitli çıkarımların yapılmasına olanak sağlamıştır. Elbette ki yeni metinler tespit edildikçe bu çıkarımların zenginleşmesi kaçınılmazdır. Bu makalede Bosnalı Âsım’ın (ö. 1122/1710) daha önce ele alınmayan ve Karlofça Antlaşması üzerine yazılan üç sulhiyyesi üzerinde durulmuş, bunlar Nâbî ve Sâbit’in kasideleriyle mukayeseli olarak incelenmiştir. Neticede şairin Râmî Mehmed Paşa (ö. 1119/1708) ve Köseç Halil Paşa (ö. 1127/1715) gibi muhataplar için kaleme aldığı sulhiyyelerinin çeşitli açılardan diğer sulhiyyelerle benzeştiği ancak onlardan ayrılan yönlerinin de olduğu anlaşılmaktadır. Âsım’ın yaşadığı coğrafyaya kayıtsız kalmayarak Bosna’nın sınırlarının belirlenmesi (kat‘-ı hudûd) meselesini ele alması bu farklılıklardan en önemlisidir. Böylece kendi memdûhunu da övme fırsatı yakalayan şair hem içerik hem üslup olarak türe yeni bir boyut kazandırmıştır.
Keywords : Sulhiyye, Âsım, Bosna, Kat‘-ı hudûd, Kaside.

ORIGINAL ARTICLE URL