MODERN DİL TARTIŞMALARI BAĞLAMINDA HİSAR DERGİSİ’NİN ÖZ TÜRKÇEYE YAKLAŞIMI (1951-1980)

Authors : Fuat Dağtekin

Pages : 11-36

View : 153 | Download : 89

Publication Date : 2024-06-24

Article Type : Research Paper

Abstract :1951-1980 arası dönem yoğun dil tartışmalarıyla geçmiştir. Bu yılların Erken Cumhuriyet Dönemi olarak tasnif edilen 1923-1950 arası yılların sonrasına denk gelmesi ve yoğunluğun artan bir ivme ile devam etmesinde iktidara henüz gelmiş Demokrat Parti (DP) ile Tek Parti Dönemi’nde iktidar olan Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) oynadığı roller son derece önemlidir. Dolayısıyla bu yoğunluğun ivme kazanmasında politik tutumların tartışma sahasına yansımasanın derin ve yer yer bunaltıcı tesiri göz ardı edilemez. Bu manada basın ve yayın organları, özellikle dergicilik sahası dil tartışmaları için müreccah bir zemin olmuştur. Hisar’ın yazarları dil tartışmaları ekseninde dil muhafazakârlarının temel çıkış noktalarını kaleme aldıkları yazılarda konumlarını belirleyerek neyin savaşını verdiklerini de okuyucuya aktarmıştır. Mehmet Kaplan’ın bir yazısındaki şu cümleler buna örnektir: “…Bir milletin kültür ve medeniyet değiştirmesi, eski tarih ve kültürünü unutması manasına gelmez. Bütün ileri milletler eski kültürlerini en küçük teferruatına kadar bilirler. Onlarda her nesil, tarihini yeniden yorumlar. Milletler, tarih ve kültürlerinin şuuruna ulaşarak millî varlıklarını muhafaza edebilirler. Eski tarih ve kültürünü unutan bir millet, başka milletlerin sömürgesi hâline gelir.” Bu makalede “dilde muhafazakâr” olan yazarların Hisar dergisinde öz Türkçeye karşı söylemleri ve yaklaşımları ele alınarak tahlil edilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Hisar dergisi, öz Türkçe, dilde tasfiyecilik, dil tartışmaları

ORIGINAL ARTICLE URL