Berawirdiya Destan û Mesnewiya Siyabend û Xecê ji aliyê Motîf û Vegêranê ve

Authors : Özcan Çiçek

Pages : 6-18

Doi:10.55118/kurdiyat.1654368

View : 101 | Download : 36

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Mîjara vê xebatê berawirdkirina destan ûMesnewiya Siyabend û Xecê ye. Di vê gotarê de herdu berhem, li gorî edebiyataberawirdî hatine nirxandin. Armanca vê xebatê nirxandina her du berheman li gor mijar, motîf, form, cudahî û manendîyên hev in. Siyabend û Xecê, di nav kurdan de bi kevneşopiya sedan salan bi awayekî devkî û bi rêya efsane û destanan ve heta îro hatiye. Siyabend û Xecê bi forma destanî ji aliyê dengbêjên wekî Şakiroyê Muşî, Salihê Qubînî, Îsa Berwarî ve hatiye zaravakirin. Ev destana folklorîk di serdema modern de gelek caran bi varyantên cuda hatiye tomarkirin û weşandin. Siyabend û Xecê di destpêkê de metnekê devkî ye û di nav xwe de hêmanên mitolojik jî dihewîne. Di nav pêvajoyê de derbasî nivîsê bûye û lî gor herêman varyantên cuda hatine afirandin. Her çiqas li ser navlêkirina metnê nîqaşên zêde hebin jî, ji ber ku di metna Siyabend û Xecê de taybetiyên destana zêde ne û berhevkarê metnê bi şiklê destanê metnê bi nav kiriye, emjî di vê xebatê de metnê dê wekî destan bi nav bikin. Di vê gotarê de varyanta devkî ya ku ji aliyê Ahmet Aras ve hatiye berhevkirin û mesnewiya Dilbikulê Cizîrî ya ku bi forma mesnewiyê hatiye nivîsîn, ji aliyê hêmanên mitolojik yên wek şûr, gustîlk, xewn û hvd., motif, naverok û vegêranê ve bî awayekî berawirdî hatine nirxandin.
Keywords : anlatı, mesnevi, destan, karşılaştırma, motif, Siyabend û Xecê

ORIGINAL ARTICLE URL