Molla Said-i Kürdi Hakkında Tanzim Edilen Rapor ve Sonuçları
Authors : Abdullah Demir, Nurettin Beltekin
Pages : 111-119
Doi:10.55118/kurdiyat.1813011
View : 159 | Download : 257
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Other Papers
Abstract :1925 hadisesi öncesinde olan gelişmeler olayın seyrini etkileme kabiliyetine sahiptir. Özellikle bölgeden gönderilen ihbar mektupları devletin bazı kritik operasyonları yapmasına imkân sağlamış ve sonraki süreç üzerinde büyük etkiler bırakmıştır. 1925’de Kürtler açısından önemli kırılmalarıdan biri hadisenin asıl aktörü Azadi Cemiyetinin dışarıda kalmasıdır. Bunun nedeni de bu çalışmanın konusu da olan ihbar raporlarıdır. Bu çalışmanın konusu Molla Said-i Kürdi’nin Ezurum, Çapakçur, Muş ve Van hatını içeren gezisinin siyasi ve zararlı faaliyetler için yapıldığını Ankara’ya ihbar eden Hamdi Bey’in ihbar raporudur. Çalışmanın amacı sözkonusu raporun tanıtımı, aslına uygun bir şekilde raporun transkribasyonunu yapmak ve sonuçlarını göstermektir. Bu çerçevede raporu düzenleyen Hamdi Bey’i tanıtmak, raporun içeriğini ve sonuçlarını ortaya koymaktır. Çalışmada belge çözümleme yöntemi esas alınmıştır. Rapor Şark İstiklal Mahkemesi kayıtları arasında bulunmuştur. Buna göre sözkonusu ihbarları yapan Bingöl ve çevresinde devlet cephesinin önemli aktörlerinden biri Hamdi Yılmaz’dır. 1925 öncesi ve sonrasında bölgedeki gelişmeleri, ilişki ağlarını, devlet açısından tehlikeli gördüğü mevzuları ve kişileri Ankara’ya raporlamıştır. Hamdi Yılmaz’ın raporunda, Molla Said-i Kürdi’nin faaliyetlerini, ilişki ağlarını, amacını ihbar etmekte hatta harici bağlantılarını iddia etmektedir. Rapor, 1925 öncesinde ve Şark İstiklal Mahkemesi’nde delil olarak kullanılmış, mahkemeyi etkilemiş birçok önemli Kürt’ün idam dahil ağır cezalar almasına neden olmuştur. Belgeyi önemli kılan özelliklerinden biri dönemin İstanbul Kürd Cemiyetleri ile Azadi Cemiyeti arasındaki bağlantıların anlaşılmasında bir kaynak olmasıdır.Keywords : rapor, ihbar, Hamdi Bey, Molla Said-i Kürdi, Kürt milliyetçiliği
ORIGINAL ARTICLE URL