Arapgirli Ali Baba Rûmî’nin Dürrü’l-Fu’âd ve Şeyhü’l-İrşâd’ında Hz. Peygamber

Authors : Selim Ümütlü

Pages : 405-432

View : 53 | Download : 26

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında ömür sürdüğü düşünülen Ali Baba Rûmî; Gaziantep, Arapgir ve Maden’i içine alan coğrafyada yaşamış bir Kâdirî şeyhidir. Şairin on bir eseri olmakla birlikte bunlardan sadece Dürrü’l-fu’âd ve şeyhü’l-irşâd günümüze kadar gelmeyi başarabilmiş, dolayısıyla onun hakkındaki bilgiler bu eserinden elde edilmiştir. Müellif eserini; ekber tarikat olarak gördüğü Kâdirîliğin tasavvuf geleneğindeki mümtaz yerini muhataplarına anlatmak, Abdülkâdir Geylânî hakkında ortaya atılan dedikodu kabîlinden iddiaları çürütmek, halkı ve müritlerini batıl cereyanlardan korumak gibi amaçlarla kaleme almıştır. Ana bölümleri mesnevi nazım biçimiyle kaleme alınan eser 9526 beyitten oluşmaktadır. Öte yandan eserde farklı biçim ve türlerde yazılmış çok sayıda müstakil manzume ile çoğunluğu Arapça olmak üzere yaklaşık 145 sayfa tutarında mensur alıntılar da bulunmaktadır. Mehdî’nin zuhurundan Abdülkâdir Geylânî ve İbnü’l-Arabî’nin eserlerinin tahrif edilmesine, tıraş adabından derviş kıyafetlerine varıncaya kadar dinî ve tasavvufi pek çok mevzuyu bünyesinde barındıran Dürrü’l-fu’âd, muhteva yönünden oldukça zengin bir eserdir. Bu zengin muhteva içinde yer alan konulardan biri de Hz. Peygamber’dir. Tasavvufi mevzularda muhataplarına telkinlerde bulunan şair, sözlerini Hz. Peygamber’in hadisleriyle desteklemiştir ve onun yaşantısından örnekler vermiştir. Öte yandan ona duyduğu muhabbeti gerek mesnevi içindeki beyitlerde gerekse naat türündeki manzumerde dile getirmiştir. Bu çalışmada Dürrü’l-fu’âd ve şeyhü’l-irşâd’da yer alan Hz. Peygamber’e dair beyit ve manzumeler incelenecek, böylece mutasavvıf bir şairin zihin dünyasındaki Hz. Peygamber tasavvuru ortaya konulmaya çalışılacaktır.
Keywords : Türk İslam Edebiyatı, Tasavvuf, Ali Baba Rûmî, Dürrü’l-fu’âd, Hz. Muhammed.

ORIGINAL ARTICLE URL