Buhârî`nin Vucûdu`l-Likâ Şartına Dair Bir İnceleme

Authors : Bahadır Opus

Pages : 905-923

Doi:10.47425/marifetname.vi.1792802

View : 495 | Download : 721

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Muhaddisler hadislerin sıhhatini tespit edebilmek için bir dizi önemli kriterler ortaya koymuşlardır. Bu kriterlerin bir kısmı üzerinde genel bir kabul bulunmakla birlikte bir kısmı ihtilaf konusu olmuştur. Râvilerin birbirinden \\\"an\\\" lafzını kullanarak yaptığı rivayetler literatürde mu‘an‘an olarak adlandırılmıştır. Bu türden rivayetlerin sahih kabul edilmesinin bazı şartları vardır. Bunların başında \\\"an\\\" lafzını kullanan râvinin müdellis olmaması gelmektedir. Bu şartın aranması temeldir. Bundan sonra râvi ile hocası arasında likâ ya da semâ‘ gerçekleşmiş mi, yoksa bu husus imkân dahilinde mi kalmış konusu tartışılmıştır. Buhârî bu konuda likâ ya da semâ‘ın tahakkukunu ararken, Müslim likânın mümkün olmasıyla yetinmiştir. Buhârî\\\'nin bu görüşü daha önce hocası Ali b. Medînî tarafından da benimsenmiştir. Meselenin Müslim tarafından Mukaddime\\\'de işlenmesi ve bu konuda kendisinden farklı düşünenleri ağır ifadelerle eleştirmesi işin ehemmiyetini artırmıştır. Müslim\\\'in Mukaddime\\\'deki ifadeleri yorumlanmaya çalışılmış ve kastettiğinin kim olduğu sorusu sorulagelmiştir. Müslim\\\'in hedefindeki isimlerin Buhârî ve hocası Ali b. Medînî olduğu genel kanaatinin yanında İbn Kesîr başta olmak üzere bazı âlimler ise Müslim\\\'in sert ifadelerinden Buhârî\\\'yi kurtarmak için olsa gerek kastedilen kişinin aslında Ali b. Medînî olduğunu, Buhârî\\\'nin vucûdu\\\'l-likâ şartını sadece Sahîh\\\'inde aradığını öne sürmüşlerdir. Ancak ne var ki bu iddialarını ispat edecek güçlü argümanlar kullanamamışlardır. Öte yandan Buhârî\\\'nin et-Târîhü\\\'l-kebîr\\\'i başta olmak üzere farklı eserlerinde bu kriteri esas alarak yaptığı değerlendirmeler onun bu şartı sadece Sahîh\\\'ine özgü kılmadığı ve genel bir sıhhat prensibi olarak kabul ettiğini ortaya koymaktadır.
Keywords : Hadis, Sahih, Muan‘an, Vucûdu, Buhârî

ORIGINAL ARTICLE URL