HARBİYE NEZARETİ ÖZELİNDE İSTANBUL HÜKÜMETLERİ İLE KUVA-YI MİLLİYE ARASI İLİŞKİLER (MAYIS 1919 – MART 1920)

Authors : Mehmet Hakan Vaizoğlu

Pages : 194-222

Doi:10.62809/matbuat.1831264

View : 127 | Download : 276

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Milli Mücadele’nin örgütlenme safhasında Osmanlı İstanbul Hükümetleri ile Mustafa Kemal Paşa ve Kuva-yı Milliye arasındaki ilişkiler, Harbiye Nezareti odağında incelenmektedir. Ordu Müfettişliklerinin kurulması ve Mustafa Kemal’in Samsun’a gönderilmesinden başlayarak 16 Mart 1920’de İstanbul’un İtilaf Devletleri’nce işgaline kadarki dönem ele alınmış; Osmanlı ve İngiliz arşiv belgeleri ile ikincil literatürden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda; Harbiye Nezaretinin, Damat Ferit dönemindeki siyasi karşıtlığa ve İngiliz baskılarına rağmen gizli veya dolaylı biçimde Mustafa Kemal’i ve eylemlerini desteklediği; görevden alma ve tutuklama taleplerine bürokratik manevralarla direnmeye çalıştığı görülmüştür. Ali Rıza Paşa’nın Sadaretinde ise bu ilişki, örtülü destekten açık bir uyuma ve müşterek harekât planlarına varan stratejik bir iş birliğine dönüşmüştür. İstanbul Hükümeti bu süreçte Kuva-yı Milliye’ye artan miktarda iaşe, cephane ve personel desteği iletmiş, Anadolu’daki kolordularla tam koordinasyon sağlamış, böylece milli hareketin askeri kapasitesini tahkim etmiştir. Nezaret üzerinden sağlanan bu destekler ve Mebusan Meclisindeki Milli Mücadele yanlısı duruşun güçlenmesi, İtilaf Devletleri’nin İstanbul’u fiilen işgal etmelerine giden süreci hızlandıran temel faktörler olmuştur.
Keywords : Harbiye Nezareti, Mustafa Kemal Paşa, Kuva-yı Milliye, Heyet-i Temsiliye, Ali Rıza Paşa Hükümeti

ORIGINAL ARTICLE URL