Tarihsel İsa’dan Tarihsel Muhammed’e: Bir Oryantalist Söylemin Mimetik Doğası

Authors : Asim Duran
Pages : 199-227
Doi:10.17131/milel.1688044
View : 404 | Download : 435
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makalede, tarihsel İsa ile tarihsel Muhammed araştırmaları arasındaki olası bağları metinlerarasılık perspektifinden ele alıyorum. Amacım, tarihsel Muhammed söylemine sebep olan Batı ilahiyatındaki metodolojik kabulleri tartışmak ve bunların, alt metin/kaynak metin göndermeleri yoluyla birbirine öykündüğünü göstermektir. Ayrıca, tarihsel İsa’nın, ilahiyat ve dinler tarihi araştırmaları yoluyla çağdaş bir kurmacaya nasıl dönüştürüldüğünü ve akademik çevrelerde entelektüel-edebi bir anlatı haline getirildiğini göstermeye çalışıyorum. Bu açıdan, mevzubahis ilahiyat ve dinler tarihi araştırmalarını, umumiyetle edebi literatürün bir parçası olarak ele alıyorum ve ilgili konulara edebiyat teorileri çerçevesinde de yaklaşılabileceğini varsayıyorum. Yöntem olarak, konuya dair kaynakların edebi-eleştirel analizlerine ve metinlerarası ilişkilerine odaklanıyorum. Öne çıkardığım kavramlar, çağdaş edebiyat teorilerinde de yaygın biçimde kullanılan mimesis ve metinlerarasılık kavramlarıdır. Temel varsayımım, alana dair oryantalist araştırmalarda tarihsel İsa kavramının bir üst anlatı olarak kullanıldığı ve tarihsel Muhammed araştırmalarında açık veya örtük göndermelerle bunun gösterilmeye çalışıldığıdır. Oryantalistlerin tarihsel Muhammed soruşturması, araştırmacıların geleneksel İslami kaynaklara ve anlatılara kendi kurmacaları vasıtasıyla açık müdahalelerini içermektedir. Geç antik çağa ve İslam’ın yükseliş dönemine ait kaynaklar, araştırmacılar tarafından yapısöküme uğratılarak parçalanmakta ve tarihsel İsa’ya referansla yeniden kurulmaktadır. Bu yüzden onların tarihsel Muhammed’i yeniden inşa teşebbüsleri, daha önce yazılmış bir eseri yeniden kurgulama eylemine denk gelmekte, tarihsel İsa’ya atıfta bulunmakta ve bize onu hatırlatmaktadır.
Keywords : Dinler Tarihi, Tarihsel İsa, Tarihsel Muhammed, mimesis, metinlerarasılık

ORIGINAL ARTICLE URL