Bir Tarihî Hakikat Meselesi: Sebe Melikesi Nerelidir?

Authors : Büşra Nur Güler

Pages : 115-135

Doi:10.17131/milel.1659168

View : 93 | Download : 104

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Hz. Süleyman’ı ziyaret eden Sebe melikesi Kitâb-ı Mukaddes, Kur’ân-ı Kerîm ve Etiyopya millî destanı Kebra Nagast’a konu edilmiş, melikenin kimliği Tefsir, İslâm Tarihi, Arkeoloji ve Dinler Tarihi gibi muhtelif disiplinlerce tartışılmıştır. Kur’an kıssasında melikenin Sebe diyarında hüküm sürdüğünün bildirilmesi İslâm öncesi Yemen ve çevresinde kurulmuş Sebe Krallığı bilgisiyle bağdaştırılmış, klasik İslâm Tarihi ve Tefsir kaynaklarında melikenin Yemenli olduğu nakledilmiş, konuya odaklanan çalışmalar bu kabulden hareket etmiştir. MÖ 10. yüzyıla uzanan Sebe yazıtlarında Yemen’de bir melikenin iktidarına işarette bulunabilecek idarî-siyasî geleneğe rastlanmadığı yakın zamanlı araştırmalarla teyid edilmiş, antik Yemen dinî geleneğinde güneşin/tanrıçanın ilk sırada tazim edilmediği görülmüştür. Tarihçi Josephus Flavius’un (öl. 100) melikeyi “Mısır ve Etiyopya kraliçesi” olarak tanıtması dikkatleri Yemen’in ardından Mısır ve Etiyopya’ya yöneltmektedir. Bu çalışmada, Kur’an’ın kavram ve bağlam hassasiyetinin, kıssalarındaki anlatı, figür ve sembollerin ilgili halkların inanç ve mitolojilerinde önemli bir karşılığı olduğu tezinin kabulünden hareket edilmiş, kıssanın ilgili âyetlerindeki olgular üzerinden Mısır ve Etiyopya tarihinde Sebe melikesinin izi sürilmüştür. Araştırmanın sonucunda bu olguların Mısır ve Etiyopya tarihi ve mitolojisinde önemli karşılıklarının olduğu görülmüştür. Kıssanın tarihî hakikatinin reddine ya da anakronik olduğuna ilişkin yorumlara cevap teşkil edebilecek bu bulgular, tarih perspektifli kıssaların konu edildiği Kur’an araştırmalarına kavram ve bağlama ilişkin verilerin dahil edilmesinin önemini teyid etmektedir.
Keywords : Tarih, Kur’an, Sebe Melikesi, Yemen, Mısır, Etiyopya, Mitoloji

ORIGINAL ARTICLE URL