Keşkek Fırınlarının Gastronomi Turizmine Katkısı: Safranbolu Yazıköy ve Bulak Köyleri Üzerine Bir Araştırma

Authors : Sibel Ayyıldız, Nuray Türker, Ayşe Nur Uslu

Pages : 95-109

Doi:10.58242/millifolklor.1520229

View : 224 | Download : 206

Publication Date : 2025-09-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk dünyasında geniş bir coğrafyaya yayılan keşkeğin hazırlanış biçimi ve içine konan malzemeler bölgeden bölgeye farklılık göstermektedir. Safranbolu ilçesinde de önemli bir ritüel yemeği olan keşkek, pişirildiği fırın ve pişirme tekniği bakımından diğer bölgelerden ayrılmaktadır. Araştırmanın amacı Safranbolu’nun Yazıköy ve Bulak köylerinde bulunan keşkek fırınlarının halk mimarisi açısından incelenmesi ve keşkek fırınları ve keşkek kültürünün gastronomi turizmi bakımından öneminin ortaya konulmasıdır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmada keşkek fırınları konusunda bilgi ve deneyime sahip dokuz katılımcı ile Ağustos-Eylül 2023’te yüz yüze görüşülmüş ve Yazıköy’deki keşkek fırınları yerinde gözlem-lenerek fırınları inşa eden ustadan fırın inşaatı hakkında bilgiler alınmıştır. Araştırmada; keşkek fırınlarının teknik ve mimari özellikleri ile inşasında dikkat edilmesi gereken spesifik özellikler kayıt altına alınmıştır. Keşkek fırınlarının ortalama iki metre çapında ateş tuğlası (özellikle Hanköy tuğlası) ve çamurdan inşa edilen, ağzı pişirme sırasında genellikle bir taş ile kapatılan, genellikle tek bacalı, odun (genellikle büyük kütükler) yakılarak ısıtılan, içerideki sıcaklığın yaklaşık 400 santigrat dereceye ulaştığı yapılar olduğu belirlenmiştir. Keşkek, sadece bir yemek olmanın ötesinde, Türk toplumunun kültürel ve sosyal hayatında önemli bir yer tutmaktadır. Düğün, bayram ve diğer özel günlerde yapılan keşkek, birlik ve beraberliği pekiştiren bir ritüel yemeğidir. Yazıköy ve Bulak köylerinde keşkek fırınlarının kullanımının devam etmesi, bu geleneğin gelecek kuşaklara aktarılması açısından büyük bir önem taşımaktadır. Fırınların geçmişten günümüze dek kullanımının sürdüğü ve bu geleneğin yaşatılmasında köy halkının önemli bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Gastronomi turizmi açısından değerlendirildiğinde, keşkek ve keşkek fırınları, bölgenin otantik ve benzersiz bir turistik deneyim sunmasını sağlamaktadır. Yerel tatların keşfi, turistlerin kültürel zenginlikleri deneyimlemelerine ve bölgenin kültürel mirasını daha iyi anlamalarına olanak tanımaktadır. Safranbolu\\\'nun keşkek kültürü, gastronomi turizmi potansiyeli yüksek bir unsur olarak değerlendirilebilir. Keşkek yapımının deneyimsel turizm kapsamında sunulması, turistlerin yerel kültüre olan ilgisini artırabilir ve bölgenin turizm gelirlerine katkı sağlayabilir. Bu kültürel mirasın korunması, sürdürülebilirliği ve gastronomi turizmine entegre edilmesi, bölgenin turistik çekiciliğini artıracak ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlayacaktır. Bulak ve Yazıköy’de bayram yemeği olan keşkek, günümüzde hâlen bayramlarda ve özel günlerde yapılmaya devam etmektedir. Keşkek yemeğinin günümüzde bayramların yanı sıra protokol ağırlama ve çeşitli gastronomik etkinliklerde de pişirildiği ve bölgede gastronomi turizminin gelişmesine katkı sağladığı belirlenmiştir.
Keywords : Halk Mimarisi, Keşkek Fırını, Keşkek, Yazıköy ve Bulak Köyü, Gastronomi Turizmi.

ORIGINAL ARTICLE URL