BALKAN SAVAŞLARI’NIN GÖLGESİNDE BİR DÖNÜŞÜM: MESİHPAŞA İMAMI ROMANINDA RUHSAL UYANIŞ

Authors : Mustafa Dere

Pages : 164-180

Doi:10.53711/balkanistik.1722761

View : 78 | Download : 108

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Cumhuriyet Dönemi’nin önemli ve üretken yazarlarından biri olan Sâmiha Ayverdi (1905-1993) roman, hikâye, mensur şiir, deneme, hatıra, fikrî-tarihî-toplumsal konulu inceleme gibi birçok türde eser vermiştir. Sâmiha Ayverdi’nin bütün yapıtlarında geleneğe bağlı, muhafazakâr, ahlâkçı ve mutasavvıf kimliğinin izlerini görmek mümkündür. Nitekim son romanı Mesihpaşa İmamı (1948) da bu çerçevede yazılmış bir eserdir. Bir karakter romanı olan Mesihpaşa İmamı’nda Fatih’te bulunan Mesihpaşa Camisi’nin imamı Hâlis Efendi katı bir medrese eğitiminden geçmiş, sert mizaçlı, asık yüzlü bir adamdır. Balkan Savaşları’nın başlamasıyla İstanbul’a birçok muhacir gelir. Muhacirlerin bir kısmı barınacak yer bulunamadığı için dağınık şekilde camilere yerleştirilmek zorunda kalınır. Hâlis Efendi, Mesihpaşa Camisi’ne yerleştirilen bir köy öğretmeninin Hediye isimli kızına âşık olur. Bu aşk onun iç dünyasında bir uyanış meydana getirdiği gibi, bastırılmış duygularının ve karakterindeki farklı yönlerin açığa çıkmasını da sağlar. Söz konusu noktada Balkan Savaşları, Hâlis Efendi için âdeta bir milat işlevi görür. Bu çalışmada Mesihpaşa İmamı romanının başkişisi Hâlis Efendi’nin ruhsal uyanışı, Balkan Savaşları çerçevesinde tematik bir yöntemle ve bakış açısıyla ele alınmaya çalışılmıştır. Ayrıca başta Hâlis Efendi bağlamında olmak üzere, Balkan Savaşları’nın insanlar ve şehir (İstanbul) üzerindeki etkisi değerlendirilmek istenmiştir. Konu ile ilgili tespit edilen unsurları ve ortaya konulan yorumları somutlaştırmak amacıyla zaman zaman romandan alıntılara yer verilmiştir.
Keywords : Roman, Türk edebiyatı, Sâmiha Ayverdi, Mesihpaşa İmamı, dönüşüm

ORIGINAL ARTICLE URL