Mezhep Taassubunun İnanç Esaslarının Tespitine Etkisi Şerif El-Murtazâ’nın İsmet Görüşü Örneği

Authors : Mehmet Emin Günel

Pages : 379-394

Doi:10.30523/mutefekkir.1775764

View : 138 | Download : 190

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma, İmamiyye Şîası’nın merkezi doktrini İmamet’in zorunlu vasfı olan mutlak ismet (peygamber ve imamların mutlak masumiyeti) ilkesini, Şîî teorisyen Şerîf el-Murtazâ’nın (ö. 436/1044) yaklaşımları ve eserleri kapsamında ele almaktadır. Çalışmanın amacı, Murtazâ’nın mezhebi akideyle zahiren çelişen Kur’an ayetlerini savunmacı bir refleksle nasıl tevil ettiğini ortaya koyarak, mezhep taassubunun hakikat arayışı üzerindeki etkilerini tartışmaktır. Araştırmanın önemi, bir kelamcının doktriner sadakat ile nassın zahiri anlamı arasında kaldığında ürettiği hermenötik çözümlerin tutarlılığını somut bir örneklem üzerinden göstermesinde yatmaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Bu çerçevede Murtazâ’nın ismet ilkesini temellendirdiği rasyonel önermeler ve özellikle Hz. Âdem ve Hz. Yunus kıssaları gibi tartışmalı ayetlere getirdiği yorumlar analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; müellifin doktrini korumak adına \\\"isyan\\\" kavramını nafileyi terk, \\\"zulüm\\\" kavramını ise sevaptan mahrumiyet şeklinde tanımlayarak nassları mezhebi kabullere uydurduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, siyasi kökenli bir ayrılığın teolojik bir kimliğe dönüştürülmesi sürecinde, doktriner tutarlılığı sağlama çabasının nassın zahiri anlamını zorlayan bir yapı ürettiği sonucunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, çalışma, bir ekolün kendi temel ilkesini savunma gayretinin, farkında olmadan muhalif ekolün doktriner dayanağını sağlamlaştırması paradoksunu da teyit ederek alana özgün bir katkı sunmaktadır.
Keywords : Kelam, Şia, Şerif el-Murtazâ, İsmet, Taassup

ORIGINAL ARTICLE URL