Bir Eleştirel Düşünme Engeli Olarak İç-Grup ve Dış-Grup Önyargıları
Authors : Mustafa Yeşil, Yunus Emre Akbay
Pages : 513-526
Doi:10.30523/mutefekkir.1783045
View : 204 | Download : 540
Publication Date : 2025-12-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Bir gruba dahil olmanın yalnız hissetmemek, yardımlaşmak ve ortak amaçlar için birlikte çalışmak gibi faydaları bulunmaktadır. Bireylerin üyesi oldukları grup ile diğer gruplar arasında “biz ve onlar ayrımı” yapmalarının temel gerekçesi budur. Bu ayrımın etkisiyle bireyler pek çok durumda, doğru olup olmadıklarını sorgulamaksızın, kendi gruplarının tutumlarını, düşüncelerini ve davranışlarını destekleme, diğer gruplarınkileri ise reddetme eğilimindedirler. Eleştirel düşünmeksizin ötekileştirmeyi olağanlaştıran bu eğilim sadece üyelerin grup içerisinde bireyliklerini kaybetmelerine değil aynı zamanda gruplar arası gerilimlere ve çatışmalara da kapı aralamaktadır. Metodolojik olarak literatür taraması ile gerçekleştirilen bu araştırmanın giriş aşamasında hem eleştirel düşünmenin ne olduğu ve nasıl işlediği hem de grup olarak adlandırılabilmesi için bir toplulukta hangi niteliklerin arandığı konu edilmektedir. Araştırmanın tartışma aşamasında öncelikle, bireylerin aidiyet hissedip üyesi oldukları topluluk yapıları iç-grup, aidiyet hissetmeyip öteki olarak gördükleri topluluk yapıları ise dış-grup olarak tanımlanmakta ve ardından, bir eleştirel düşünme engeli olarak iç-grup ve dış-grup önyargılarına odaklanarak “gizil sosyal-benlik varsayımı”, “sosyal-benliği yüceltme yanlılığı”, “atıf yanlılığı”, “dış grubun aynılığı varsayımı” ve “grupdüşünümü” hem teorik hem de pratik yönleriyle konu edilmektedir. Bireylerin kendi gruplarının başarılarını kararlılık ve çalışkanlık gibi içsel atıflarla, diğer grupların başarılarını ise çevresel koşullar ve şans gibi dışsal atıflarla açıklama eğiliminde olmaları bu içeriğin ön plana çıkan örnekleridir. Bu araştırmanın ana bulgusu, iç-grup ve dış-grup önyargılarından kaynaklanan yargılama yanlılıklarının toplumdaki ayrımcılığı ve kutuplaşmayı artıracağına ilişkin varsayımdır. Haliyle bu araştırmada, iç-grup ve dış-grup önyargıları önermesel birer yapı olarak sunulmakla hem ilgili literatür ile farklılaşan özgün bir yön ön plana çıkarılmakta hem de bahse konu önyargılara ilişkin eleştirel sorgulama farkındalığının artırılmasıyla toplumsal gerilimlerin ortadan kaldırılması veya en azından azaltılması amaçlanmaktadır. Bu araştırmaya konu edilen önyargılar hem felsefe ve ilahiyat alanlarının hem de psikoloji, sosyoloji, din psikolojisi ve din sosyolojisi gibi diğer sosyal disiplinlerin içerikleri ile doğrudan ilişkilidir. Bahse konu önyargılarla yüzleşilmediği durumda sadece sağlıklı bir bireysel benliğin değil aynı zamanda sağlıklı bir sosyal benliğin oluşturulması da pek olanaklı görünmemektedir.Keywords : Mantık, Eleştirel Düşünme, İç-Grup, Dış-Grup, Ötekileştirme, Kutuplaşma, Çok-yönlü Argüman Analizi
ORIGINAL ARTICLE URL