Geleneksel Konut Sürdürülebilirlik İlişkisi – Sürmene Aksu Köyü Örneği

Authors : Nurten Gökçek, Ayça Araz Ustaömeroğlu

Pages : 597-626

Doi:10.26835/my.1652377

View : 231 | Download : 298

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, Trabzon ili Sürmene ilçesi Aksu köyünde yer alan, bozulmadan günümüze ulaştığı saptanan ve içinde hâlen yaşam sürdürülen beş geleneksel konut, sürdürülebilir mimarlık ilkeleri bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın amacı, günümüz kentlerinde giderek bozulan yapay çevrenin iyileştirilmesine yönelik çözüm üretebilmek için, geleneksel dokunun sürdürülebilirlik açısından yorumlanması yoluyla öneriler geliştirebilmektir. Çalışma literatür araştırması, alan çalışması ve değerlendirme olmak üzere üç aşamalı yürütülmüştür. Literatür araştırmasında sürdürülebilir mimarlık kavramı ve ilkeleri üzerine okumalar yapılmış, Sev ve Çelebi’nin sürdürülebilirlik stratejileri benimsenmiştir. Alan çalışmasında ise, örneklem alanında seçilen beş adet konut üzerinden, arazi kullanımı, iç mekân düzeni, cephe kurgusu, yerel malzeme kullanımı, yapım teknikleri ve uygulanma biçimleri ile doğal çevre kullanımı yerinde gözlem ve anket çalışması yapılarak incelenmiştir. Yapılan alan çalışması literatür bulguları ile birlikte tartışılmıştır. Örneklem alanında seçilen geleneksel konutlar sürdürülebilir mimarlık ilkeleri kapsamında; kaynakların korunumu ve yönetimi, yaşam döngüsü tasarımı ve yaşanabilir çevrelerin tasarımı başlıkları altında değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda, incelenen geleneksel konutların iklim ve topografya ile uyumlu ilişkisi, iç mekân ve cephe kurgusunun enerji verimliliğini desteklemesi dikkat çekici bulunmuştur. Ayrıca kullanıcı görüşleri konutların enerji tasarrufu ve doğal iklimlendirme sağladığını, sosyal etkileşim ve tarımsal faaliyetlere uygun alanlar sunduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, geleneksel konutların sürdürülebilirlik açısından önemli çözümler sunduğunu göstermektedir. Yapılan çalışma ile, geleneksel konut mimarisinin sürdürülebilir tasarım stratejileri açısından günümüz konut projelerine rehberlik edebileceği sonucuna varılmıştır. Geleneksel konutlarda, malzeme kullanımı, geleneksel yapım tekniklerinin/yöresel iş gücünün tercih edilmesi çevresel sürdürülebilirlik açısından önemlidir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, sürdürülebilirliğin oldukça önemsendiği günümüz mimari tasarımları için, yerel malzeme ve yapım tekniklerinin çağdaş yapım teknikleri ile entegrasyonunun çevresel ve ekonomik faydalar sağlayabileceği de söylenebilir.
Keywords : Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir Mimarlık, Karadeniz Bölgesi, Geleneksel Konutlar

ORIGINAL ARTICLE URL