Nitel Araştırmalarda Grounded Theory Seçimi: Felsefi ve Terminolojik Çerçeve Üzerinden Türkiye Literatürünün Sistematik Bir Analizi ve Yöntembilimsel Bir Kılavuz/ Choosing Grounded Theory in Qualitative Research: A Systematic Review of the Turkish Literature Through a Philosophical and Terminological Framework and a Methodological Guide

Authors : Burak Taşdizen
Pages : 191-217
Doi:10.47105/nsb.1767436
View : 919 | Download : 685
Publication Date : 2025-12-27
Article Type : Review Paper
Abstract :Türkiye’deki nitel araştırma literatüründe Grounded Theory (GT) kullanımı, “gömülü teori” ve “temellendirilmiş kuram” çevirileri etrafında şekillenen belirgin bir terminolojik ve metodolojik karmaşa sergilemektedir. Bu makale, söz konusu sorunsalın yüzeysel bir çeviri tercihinden kaynaklanmadığını; aksine, metodolojinin kendi tarihindeki (Nesnelci, Prosedürel, İnşacı ve Durumsal) derin felsefi, ontolojik ve epistemolojik kırılmaların Türkiye bağlamındaki uygulamalara yeterince yansımamış olmasından beslendiğini savunmaktadır. Makalede, öncelikle GT’nin felsefi kökenleri ve temel paradigmaları arasındaki ayrımlar Nesnelci (Glaser), Prosedürel (Strauss ve Corbin), İnşacı (Charmaz) ve Durumsal (Clarke) olmak üzere dört ana gelenek üzerinden netleştirilmektedir. Ardından, bu teorik çerçeve ışığında, Türkiye’deki akademik literatür (DergiPark, n=233) taranarak mevcut GT çalışmalarının metodolojik eğilimleri, terminoloji tercihleri ve felsefi duruşları arasındaki uyumsuzluklar sistematik bir analizle ortaya konmaktadır. Analiz sonuçlarına dayanarak makale, Türkiye’deki nitel araştırmacılar için felsefi temellere dayalı yöntembilimsel bir kılavuz ve karar akış şeması sunmaktadır. Bu kılavuz, araştırmacıların kendi ontolojik ve epistemolojik duruşlarıyla uyumlu GT versiyonunu bilinçli bir şekilde seçmelerini, terminolojiyi tutarlı kullanmalarını ve araştırma süreçlerini şeffaf bir şekilde belgelemelerini amaçlayarak, Türkiye literatüründeki mevcut çeviri ve uygulama karmaşasına felsefi temeli olan nihai bir çözüm önermektedir.
Keywords : Grounded theory, temellendirilmiş kuram, gömülü teori, nitel araştırma yöntemleri

ORIGINAL ARTICLE URL