Osmanlı Döneminde Bulgaristan’daki Mektep ve Medreselerde Arap Dili ve İslamî İlimler Öğretimi-Şarkiyat Koleksiyonlarından Hareketle Bir İnceleme

Authors : Adile Özmerdivanlı, Şükran Fazlıoğlu

Pages : 116-142

Doi:10.32330/nusha.1740889

View : 241 | Download : 237

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :XIV. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti’nin bir parçası hâline gelen Bulgaristan, eğitim-öğretim açısından önemli merkezlerden biri olmuş; özellikle medreseler, bölgenin İslamlaşması ve Osmanlı ilmî geleneğinin taşınmasında merkezi bir rol üstlenmiştir. Bu çalışma, Osmanlı döneminde Bulgaristan’daki mektep ve medreselerde Arap dili ve İslamî ilimler öğretiminin, genel eğitim sistemi içerisindeki yerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bulgaristan’daki medrese eğitiminin, Osmanlı’nın diğer bölgelerindeki medrese sistemleriyle ne ölçüde yekpare bir yapı arz ettiği sorusuna odaklanmıştır. Araştırmanın temelini, bölgede günümüze ulaşan yazılı kaynakların eksikliği nedeniyle, Bulgaristan’da çeşitli merkezlerde korunmuş olan üç önemli Şarkiyat koleksiyonu oluşturmaktadır: Sofya Millî Kütüphanesi Şarkiyat Koleksiyonu, Filibe İvan Vazov Millî Kütüphanesi Koleksiyonu ve Yunus Dere Koleksiyonu. Bu koleksiyonlarda yer alan eserler, Arap dilinin yalnızca gramer öğretimiyle sınırlı kalmadığını; kelam, mantık ve tefsir gibi İslamî ilimlerle birlikte okutulduğunu göstermektedir. Karşılaştırmalı inceleme, Bulgaristan’daki medrese müfredatının Osmanlı’daki merkezî yapıyla büyük ölçüde örtüştüğünü, aynı zamanda yerel ihtiyaçlara da cevap verebildiğini ortaya koymaktadır.
Keywords : Bulgaristan medreseleri, medrese eğitimi, Osmanlı eğitim sistemi, şarkiyat koleksiyonları, Arapça dil eğitimi.

ORIGINAL ARTICLE URL