7 EKİM SONRASI TÜRKİYE’NİN GAZZE DİPLOMASİSİ: FİLİSTİN’DE BARIŞ İNŞASINA YÖNELİK İMKÂN VE SINIRLAR

Authors : Hikmet Mengüaslan

Pages : 250-281

View : 127 | Download : 121

Publication Date : 2024-05-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma 7 Ekim sonrası Türkiye’nin Gazze Diplomasisinin Filistin’de barış inşasına yönelik imkân ve sınırlarını ele almıştır. Çalışma Filistin’de barış inşası süreçlerinde yaşanan çözümsüzlüklerin aşılmasına yönelik yenilikler sunması dolayısıyla Gazze diplomasisinin kilit bir konumda olduğunu ileri sürmüştür. Geleneksel diplomasi araçları Gazze’de 7 Ekim’de başlayan çatışmalar sonrası İsrail’in orantısız güç politikalarından caydırılması ve barış için adımlar atılması konularında yetersiz kalmıştır. Genel anlamda Filistin-İsrail meselesinde yaşanan bu çözümsüzlük ve sürünceme hali yeni fikir, yaklaşım ve çözümleri zorunlu kılmaktadır. Bu noktada, Türkiye’nin insani diplomasi anlayışıyla şekillendirdiği Gazze diplomasisi meselenin iki-devletli çözüm temelinde çözümlenebilmesi için somut adımlar ve işlevsel mekanizmalar – özellikle “garantörlük formülü” – ortaya koymuştur. Çalışma, süreç takibi yönetimi yardımıyla, Gazze diplomasisi ile Türkiye’nin ortaya koyduğu alternatif barış inşası çerçevesinin (en az) 3 açıdan önemli yenilikler getirdiği sonucuna ulaşmıştır. Birincisi, Filistinliler başta devletsizlik sorunu olmak üzere İsrail tarafından uygulanan politikaların yarattığı mülksüzleştirme, yoksulluk ve az gelişmişlik problemleriyle mücadele etmektedir. Türkiye’nin insan odaklı ve bütüncül bir yaklaşımla oluşturduğu Gazze diplomasisi kalkınma ve devlet inşası süreçlerinin birlikte yürütülebilmesi için adımlar içermektedir. İkincisi, Filistin ve İsrail arasındaki asimetrik güç kapasitelerinin İsrail’in yayılmacı politikalarını meşrulaştırması karşısında uluslararası toplumun baskı-gözetim araçlarının hayata geçirilmesi hayati önemdedir. Türkiye’nin Gazze diplomasisinin ortaya koyduğu başta garantörlük formülü olmak üzere çeşitli mekanizmalar Filistin’in sahada ihtiyaç duyduğu desteğin verilmesini mümkün kılmaktadır. Üçüncüsü, Türkiye 2000’lerde Filistin davasının önemli bir savunucusu konumuna gelmiş ve meseleye ilişkin çeşitli konularda arabuluculuk-kolaylaştırıcılık faaliyetlerinde bulunmuştur. Garantörlük formülü ile Türkiye Filistin’e garantör ülke olabileceğini belirtmiştir. Bu kapsamda Gazze diplomasisi Türkiye’ye Filistin’de barış inşası ve bağımsız devlet kurma amaçlarına yönelik etkisini önemli ölçüde arttıracak başat bir konum sağlamaktadır.
Keywords : Filistin İsrail Meselesi, İnsani Diplomasi, 7 Ekim Çatışmaları, Barış İnşası, İnsani Kriz

ORIGINAL ARTICLE URL