İSLÂM HUKUKU AÇISINDAN KORUYUCU AİLE OLMAK

Authors : Emine Gümüş Böke

Pages : 201-230

Doi:10.32002/ombudsmanakademik.1707601

View : 122 | Download : 314

Publication Date : 2025-11-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Toplumun temel yapı taşı olan aile, bireylerin gelişimi ve sosyal uyumu açısından büyük bir öneme sahiptir. Ancak çeşitli nedenlerle biyolojik ailesinin bakımını sağlayamadığı çocuklar için alternatif aile modelleri geliştirilmiştir. Bu modellerden biri de koruyucu aile sistemidir. İslâm dinî, toplumun en zayıf bireylerini koruma sorumluluğunu Müslümanlara yükleyerek yetim ve kimsesiz çocukların bakımına özel bir önem atfetmiştir. Kur’an-ı Kerim’de yetimlerin korunması, haklarının gözetilmesi ve onlara iyi muamele edilmesi konusunda birçok ayet yer almaktadır. İslâm anne-babaları hayatta olan çocukların muhafazası ve yetiştirilmesi konusunda bir takım emir ve yasaklar öngörürken, ebeveyn bakım ve muhafazasından mahrum kalmış, muhtaç çocuklar için herhangi bir planlama ve yol gösterilmemesi düşünülemez. Hz. Peygamber’in yetim çocukların korunması ve gözetilmesi, onlara sofralarda yer açılmasına dair emirleri, hatta onları severken başlarını nasıl okşamamız gerektiğini göstermesi bunun en önemli delilidir. İslâm’ın ilk döneminden itibaren sahipsiz ve kimsesiz fertler İslâm toplumlarında var olmuş, bu amacın hakkıyla ifası için vakıflar ve kuruluşlar aracılığı ile söz konusu çocukların topluma kazandırılması sağlanmıştır. Çocukların fiziksel, zihinsel, sosyal ve ruhsal açıdan sağlıklı gelişebilmeleri, maddî ve manevî ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için sıcak bir aile ortamına ihtiyaçları vardır. Ancak yoksulluk, hastalık, ölüm, aile içi sorunlar vb. nedenlerle öz ailelerinin yanında bakımları sağlanamayan çocuklar için kurum yerine koruyucu aile bakımı üzerinde durulmaktadır. Koruyucu aile bakımı genellikle evlat edinme uygulamasıyla karıştırılmaktadır. Kimi aileler uygulamaya, bu nedenle uzak dururken kimileri de bunu evlat edinmenin bir basamağı olarak kullanmaktadır. Bu makalede, İslâm’da koruyucu aile kavramı, tarihi temelleri, fıkhî çerçevesi ve günümüzdeki uygulamalar bağlamında ele alınmakla beraber koruyucu aile olmanın hukukî, ahlakÎ ve toplumsal boyutları hakkında bütüncül bir değerlendirme ortaya konulması hedeflenmektedir.
Keywords : İslâm Fıkhı, Koruyucu Aile, Evlat Edinme, Yetim, Çocuk

ORIGINAL ARTICLE URL