SOSYAL GÜVENLİK HAKKININ KORUNMASINDA OMBUDSMANLIK

Authors : Hicran Atatanır

Pages : 193-215

Doi:10.32002/ombudsmanakademik.1579248

View : 60 | Download : 61

Publication Date : 2025-06-25

Article Type : Review Paper

Abstract :Sosyal güvenlik, eşitsizliklerin derinleştiği çağımızda insan onuruna yakışır şekilde yaşama olanağının güçlü bir denge noktasıdır. Ombudsmanlık kurumları bu dengenin hak temelli bir yaklaşımla korunmasında kritik bir işleve sahiptir. Üretim ve bölüşüm ilişkilerindeki çelişkiler karşısında ve sosyal güvenlik hakkının korunmasında ombudsmanlığın nerede durduğu Türkiye için önemli bir sorudur. Öyle ki bu sorunun cevabı, insan haklarına ve sosyal adalete dayalı bir ekonomi politik ideasına sahip Türkiye’de birey-devlet ilişkisinin gerçekte nerede kurulduğuna dair kritik ipuçları içermektedir. Bu bağlamda çalışma Türkiye Ombudsmanlık Kurumu’na sosyal güvenlik hakkının korunması için yapılan başvuruları, alınan kararları ve bu kararların işlevselliğini analiz etmektedir. Elde edilen bulgular sosyal güvenlik hakkı temelinde yapılan başvuru sayısının görece yüksek, alınan kararların idari adalet sağlamada yön gösterici ancak kamu kurumlarının haklarında verilen kararlara uyma iradesiyle sınırlı etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun nedeni, kararların tavsiye niteliğinde olması ve idarenin tavsiye kararına uymaması halinde, sosyal güvenlik hakkı ihlal edilen kişiler için idari başvuru yollarının büyük ölçüde tüketilmiş olmasıdır. Bu ise aynı idareler aleyhine benzer konularda mükerrer başvurulara sebebiyet vererek ombudsmanlık mekanizmasının işlevselliğine gölge düşürmektedir. Çalışma, söz konusu işlevselliğin geliştirilerek ileriye taşınması için sosyal güvenlik gibi çok katmanlı bir hak alanında bugünden yarına atılması gereken adımlara dair güncel bir yaklaşım ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Keywords : Ombudsmanlık, Sosyal Güvenlik, Tavsiye Kararı, Hak Temelli Yaklaşım

ORIGINAL ARTICLE URL