Edebiyat ve İdeoloji Bağlamında Edebi Metinler: Aydınlık Dergisi Örneği (1921-1925)

Authors : Fatma Nesibe Çolak, Faruk Çolak

Pages : 1183-1202

Doi:10.30586/pek.1645317

View : 57 | Download : 69

Publication Date : 2025-09-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Aydınlık dergisinde yer alan edebi metinlerin Marksist ideoloji doğrultusunda nasıl kurgulandığını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, ideolojinin tanımı ve tarihsel serüveni, akabinde ideoloji ve edebiyat arasındaki ilişki ele alınmıştır. Buradan hareketle dergideki metinler ideolojik bir perspektifle çözümlemeye tabi tutulmuştur. Edebi metinlerin dönemin toplumsal ve ekonomik koşullarından nasıl etkilendiği, Marksist literatürün ilkelerini yansıttığı ve dönemin Marksist hareketine nasıl hizmet ettiği vurgulanmıştır. Aydınlık dergisi, ideolojik metinler yayımlayan ve Marksist düşünceyi yaymayı amaçlayan bir dergi olarak, özellikle masallar ve hikâyelerde ideolojik bir yaklaşım benimsemiştir. Edebi metinlerde sınıf mücadelesi ve proletaryanın zaferi simgelenmiş, yabancılaşma kavramı, artı değer, kapitalizmin sömürü düzeni ve emekçilerin yaşadığı eşitsizlikler anlatılmıştır. Ayrıca edebi metinler arasında yer alan masalların \\\"fakelore\\\" olarak sınıflandırılması gerektiğine dair tespit yapılmıştır. Bu bağlamda geleneksel halk kültürünün bir unsuru olan masallar, ideolojik bir araç olarak yeniden şekillendirilip Marksist düşünceyi pekiştiren yapay metinler olarak tanımlanmıştır. Sonuç olarak, Aydınlık dergisindeki ideolojik içerikli edebi metinler, Marksist düşünceye hizmet eden ideolojik bir araç olarak kullanılmasından dolayı önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bu metinler, Türkiye’deki erken dönem Marksist edebiyatın örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Keywords : İdeoloji ve Edebiyat, Aydınlık Dergisi, Marksizm, Marksist Edebiyat, Fakelore

ORIGINAL ARTICLE URL