İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics

Authors : Ozan Aras, Ebru Işık

Pages : 1717-1739

Doi:10.30586/pek.1776376

View : 118 | Download : 159

Publication Date : 2025-12-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, iktisat disiplininin uzun süredir tartışılan krizini ele almakta ve etkili çözüm önerilerinden biri olan Humanomics yaklaşımını tartışmaktadır. Tarihsel süreçte ekonomi politikten “iktisat”a geçiş, disiplinin metodolojik, epistemolojik ve ontolojik çerçevesinde köklü bir dönüşüm yaratmış; homo economicus varsayımı merkezinde şekillenen neoklasik iktisat, bireyi fayda maksimizasyonu yapan rasyonel bir özneye indirgemiştir. Bu indirgemeci anlayış, iktisadı toplumsal, kültürel ve etik boyutlardan koparmış ve disiplinin krizini derinleştirmiştir. Çalışmada, modernist bilim anlayışının pozitivist temellerinin iktisada yansıması incelenmekte; davranışsal iktisat, deneysel yaklaşımlar ve yeni kurumsalcılığın katkılarının ise köklü bir ontolojik ve epistemolojik dönüşüm gerçekleştirme noktasında yetersiz kaldığı vurgulanmaktadır. Buna karşılık Humanomics, Adam Smith’in Ahlaki Duygular Kuramı ve Milletlerin Zenginliği eserlerinde geliştirdiği düşünsel mirası referans alarak, insanın hem ekonomik hem de sosyal-ahlaki yönlerini bütüncül biçimde kavrayan bir perspektif sunmaktadır. İnsan davranışlarının yalnızca fayda maksimizasyonu ile değil, aynı zamanda sempati, uygunluk, tarafsız gözlemci, ortaklık hissiyatı, adalet, etik, retorik, kültür ve anlam dünyalarıyla şekillendiğini savunmaktadır. Sonuç olarak, çalışmada iktisat disiplininin krizden çıkışı için insana merkeze alan, disiplinlerarası etkileşime açık ve normatif unsurları dışlamayan bir paradigma olarak Humanomicsin inşası incelenmektedir.
Keywords : iktisat, ekonomi politik, homoeconomicus, humanomics

ORIGINAL ARTICLE URL