İKONİK YAPILARIN KENTLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN KAVRAMSAL BİR DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Sema Karagüler, Ezgi Özkoç

Pages : 77-92

Doi:10.53784/peyzaj.1717750

View : 117 | Download : 216

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın temel amacı kent içindeki önemli işlevleri ve simgesel değerleriyle öne çıkan taç yapıların, kent üzerindeki etkilerinin ve tüm simgesel yapılar arasındaki farklı öneminin tespit edilmesidir. Bu amaca yönelmenin temel dayanağı ise, günümüzdeki küreselleşme ile birlikte, kentlerin kendine özgü farklılıklarının giderek azalmasıyla oluşmaya başlayan monoton ve aynılaşma gibi olumsuz bir takım gelişmelerdir. Bu nedenle; öncelikle kentte kendine özgü farklılıklar oluşturan bu yapıların kentler üzerindeki etkilerini ve kent kimliğinin oluşumundaki rollerini belirlemek esas kabul edilmiştir. Çalışmanın, kentlerin tasarım ve planlanmasında etkin olan tüm ikonik yapıların kentlere olan etkileri açısından kavramsal bir değerlendirmesini kapsamaktadır. Bu kapsamda, örnek ölarak seçilen belirli ikonik yapılar ele alınmıştır. Yukarıda belirtilen amaca uygun olarak, araştırmada, takip edilen yöntemin ilk adımı, kentlerin birbirlerinden farklı niteliklerde oluşmasında etkin olan simgesel nitelikteki tüm yapıların literatürel bilgiler ışığında Kevin Lynch’in kent imajında tanımlanan işaret öğeleri de dikkate alınarak, simge yapılar içinde oluşan farklı yapı guruplarının belirtilmesidir. Araştırma kapsamında, bu yapı gurupları içinde küresel ölçekte tanınan simge yapılar çerçevesinde taç yapı kavramı kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Sonraki adım, bu ikonik yapı guruplarının kente olan etkilerinin sınıflandırılmasnın dayandırılacağı ölçütlerin belirlenmesidir. Daha sonraki adım ise, belirlenen ölçütlere dayalı olarak, ikonik yapıların kentlere olan etkilerinin sınıflandırmasının yapılması ve bu sınıflandırmanın bir tablo halinde ortaya konmasıdır. Bu tablo ile, tüm simgesel yapı guruplarını temsil eden belirli yapılar seçilerek, bu yapıların; kentsel kimlik, sanatsal değer, çevresel ve ekonomik katkı olmak üzere ortaya konan dört ana ölçüt başlığı altında kentlere olan etkileri incelenerek değerlendirmeleri yapılmıştır. Tabloda yer alan her bir yapı, belirtilen etkiler doğrultusunda ayrıntılı olarak analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Bu tablodan hareketle son aşamada ise, yapı guruplarının farklılıklarını ortaya koyan özellikleri, ikinci bir tablo ile belirtilmiş olup, karşılaştırmaları yapılmıştır. Çalışmanın sonunda, simge yapılar ve bu yapılar içindeki kentsel ve ülkesel etkinliği olan taç yapıların gelecekteki eğilimleri ele alınarak kentlerin gelişimi üzerindeki potansiyel etkileri tartışılmıştır. Sonuç olarak; “İşaret öğesi (Landmark)”, “Simge yapı”, ve “Taç yapı” kavramlarının birbirlerine göre farkları, bu yapıların kent kimliğine olan etkilerinin tasarım ve uygulamaya olan getirileri, tüm bu ikonik yapıların kentlerin geleceğine aktarılmasındaki temel rolüne ait elde edilen bulgular belirtilerek, bu yapıların kent kimliğinin oluşumunda önemli rol oynadığını; sanatsal ve çevresel değerleri artırdığını ve ekonomik kalkınmaya anlamlı katkılar sağladığını ortaya koymaktadır.
Keywords : Simge yapılar, taç yapılar, işaret öğeleri

ORIGINAL ARTICLE URL