Ergen Özkıyımlarında Bilişsel Etmenler ve Çarpıtmaların Rolü

Özkıyım davranışı, ergen ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer alan, önemli bir klinik sorundur. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 15-44 yaş arası nüfusta üçüncü en sık ölüm nedeni özkıyımdır. Ülkemizde 15-24 yaş grubunun ölüm nedenleri arasında ikinci sıradadır. Özkıyımı öngörmede psikiyatrik bozukluk, önceden özkıyım girişimi varlığı, sosyal, kültürel ve ailesel özellikler bilinen risk etmenleridir. Ancak ergenin bilişsel gelişim düzeyi ve bilişsel şemaları da en az diğer etmenler kadar önemlidir. Ergenlerde özkıyım davranı-şına neden olan bilişsel etmenlerin anlaşılması, önleme ve tedavi için ciddi öneme sahiptir. Ergen özkıyımlarında rol oynayan bilişsel etmenler ve çarpıt-malar arasında; umutsuzluk, sorun çözme, bilişsel katılık, ya hep ya hiç biçi-minde düşünme, mükemmeliyetçilik, kişisel algılama, felaketleştirme ve za-man perspektifi sayılabilir. Bu yazıda ergenlerde özkıyım davranışı ve ilişkili bilişsel etmenler kısaca gözden geçirilmiştir.