Bağımlılıkta Eş Bağımlılık Faktörü (BEŞF) Ölçeği’nin Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması

Authors : Melike ŞİMŞEK, Fatihcan ÖNCÜ, Melekcan KABİL
Pages : 268-280
Doi:10.18863/pgy.800752
View : 34 | Download : 10
Publication Date : 2020-12-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmanın amacı alkol-madde kullanım bozukluğu olan bireylerin yakınlarında eş bağımlılığı değerlendiren bir ölçek geliştirmek, bu ölçeğin geçerliliğini ve güvenilirliğini saptamaktır. Literatür bilgileri ve uzman görüşleri değerlendirilerek bir soru havuzu ve taslak form oluşturulmuştur. Oluşturulan taslak form rastgele seçilen 10 olguya uygulanmıştır. Bu uygulama sonucunda elde edilen bilgiler doğrultusunda 14 maddelik bir ölçek geliştirilmiştir, bu ölçeğe Bağımlılıkta Eş Bağımlılık Faktörü insert ignore into journalissuearticles values(BEŞF); Ölçeği adı verilmiştir. Yapılan literatür taraması sonucunda bağımlılık tedavisinde bağımlı yakınlarının eş bağımlılık durumunu değerlendiren Türkçe geçerlik ve güvenilirliği yapılmış bir ölçeğe rastlanmaması sebebiyle geliştirilen BEŞF Ölçeği bağımlı olmayan vakalarda eş bağımlılığı değerlendiren Codependency Assessment Tool insert ignore into journalissuearticles values(CODAT Ölçeği); ile karşılaştırması yapılarak uygulanmıştır. Uygulama, Yeşilay Danışmanlık Merkezi insert ignore into journalissuearticles values(YEDAM);’ne Ağustos 2018 ile Aralık 2018 tarihleri arasında bağımlılık tedavisi için başvuran alkol, madde ve hem alkol hem madde kullanıcılarının yakınları olan 143 olgu ile gerçekleştirilmiştir. Tüm ölçeğin iç tutarlılık Cronbach alfa katsayısı 0.76 olarak bulunmuştur. Görüşmeciler arası korelasyonun 0,82 olduğu görülmüştür. CODAT Ölçeği ile korelasyonun 0,46 olduğu görülmüştür. Açıklayıcı faktör analizinde öz değeri 1’den büyük 5 faktör elde edilmiştir ve toplam varyansın %45,4’ünü açıklamaktadır. Faktörler sırasıyla Diğerkamlık, Kaygı, Ses Çıkarmama, Kaçınma ve Suçluluk olarak adlandırılmıştır. BEŞF Ölçeği’nin alkol-madde bağımlısı bireylerin yakınlarında eş bağımlılığı değerlendirebilen, klinik pratikte ve araştırmalarda kullanılabilecek, geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu saptanmıştır.
Keywords : bağımlılık, eş bağımlılık, geçerlik, güvenilirlik

ORIGINAL ARTICLE URL