Yusuf Kırşehri Mevlevi’nin Türk Müzik Tarihindeki Yeri: Yeni Sistemcilerin Kurucusu Müzik Teorisyeni

Authors : Recep USLU
Pages : 655-679
View : 50 | Download : 11
Publication Date : 2017-01-01
Article Type : Research Paper
Abstract :Yusuf Kırşehri’nin müzik eseri hakkında bugüne kadar bir kaç araştırma yapılmıştır. Makalenin amacı araştırmaların eksik ve hatalı yönlerine değinmenin yanı sıra, bugüne kadar hiçbir araştırmada yer almayan Yusuf Kırşehri’nin hayatını ve müzik tarihindeki önemini ortaya koymaktır. Yusuf Kırşehri’nin fikirleri, yaşadığı çağda Karamanlılar’dan Osmanlıya geçen Anadolu’da Türklerin müzikle ilgilerini göstermesi açısından önemlidir. Eseri ve fikirleri kendisinden sonra gelen Osmanlı müzik teorisyenlerini etkileyerek bir ekol haline gelmiştir. Yılmaz Öztuna onu edvar çevirmeni olarak sunmuş olsa da o, bir edvar çevirmeni değil, edvar ekolü kurucusudur. Bu ekoldeki en önemli rolü pratik müzik eğitim metoduna uygun bir eser yazmış olması, kadim teorisyenler gibi bir mutlak-tel üzerinde müziği anlatmaması, icat ettiği makamlarla edvar geleneğinde kastedilen müzik terkipleri yapmanın sırrını çözmüş olması, müziğe mistik bir anlam yüklemede başarılı ifadeleridir. Kendisinden sonra gelenlerin kitabından kolayca yararlanmaları için pratik müzik eğitim ve anlatım metodunu kullanması, ekolünün yayılmasındaki en önemli etkenlerden biridir. Onun 1365’lerde Kırşehir’de doğmuş olduğu, Konya’da eğitim aldığı, Emir Adil Çelebi zamanında Mevlevi olduğu, 1390’lerden sonra Kırşehir’e döndüğü bu çalışmada ilk defa yazılmıştır. Her ne kadar 1410’larda eserini yazdığı biliniyor olsa da bu araştırmada kimlerden yararlanmış, hangi terkipleri icat etmiş, eserini kimlerin Türkçe’ye tercüme etmiş olabileceği üzerinde ilk defa durulmuştur. Onun kurduğu ekolü Bedr-i Dilşad, Ahmetoğlu Şükrullah, Hızır b. Abdullah gibi müzik teorisyenlerinin takip etmiş oldukları tespit edilmiş olması önemli bulgu ve sonuçlardandır. Ölümünden elli yıl sonra Mehmet Ladiki, onu takip edenleri yeni edvar teorisyenleri, diğerlerini ise kadim edvar teorisyenleri olarak kaydetmiştir
Keywords : Türk Müziği Tarihi Müzikoloji Yeni Sistemciler Yusuf Kırşehri Mevlevi Hızır b Abdullah

ORIGINAL ARTICLE URL