Çocuk Merkezli Afet Risk Yönetimi: Çocuklar İçin Değil Çocuklarla Birlikte

Authors : Aylın Dikmen Özarslan
Pages : 205-223
View : 94 | Download : 92
Publication Date : 2025-07-16
Article Type : Review Paper
Abstract :Bu çalışmanın temel amacı afetlerle mücadelede çocukların yerini tartışmaktır. Bundan önce çalışma, “doğal afet” nitelemesine itirazla yola çıkmaktadır. Çünkü özellikle son elli yıldır akademisyenlerin savunduğu şekliyle afetlerde doğal olan bir şey yoktur. Aksine doğa olayları büyük oranda toplumların kırılganlığı, sosyal ve yapısal güvenlik zafiyetleri ve yanlış anlaşılan ya da yanlış yönetilen riskler nedeniyle afetlere yol açmaktadır. Afetlerin bu yapısal niteliği, bunlarla karşı karşıya kalan farklı grupların ve toplumsal kategorilerin farklı şekillerde etkilenmelerine neden olmaktadır. Çocuklar afetlerde en kırılgan grupların başında gelmektedir. Bu durum büyük oranda çocukların yetişkinlere göre eksik, onlara bağımlı ve ikincil toplumsal konumlarından kaynaklanmaktadır. Bir yandan çocuk hakları sözleşmesinin çocukları hak sahibi bireyler olarak konumlandırması ve bilgi edinme ve katılım haklarını tanımlaması bir yandan da afetlere hazırlıklı olmak konusunda toplumdaki tüm bireylerin etkin katılımının gerektiğinin anlaşılması çocukların afetlerle mücadele planlamalarında yer almalarına olanak vermektedir. Bu açıdan çalışmada, yeni bir kavram olmakla birlikte giderek yaygınlaşmakta olan çocuk merkezli afet risk yönetimine dair çok sayıda örneğe yer verilmektedir. Bu yaklaşım sadece çocukları ve ihtiyaçlarını merkeze almakla sınırlı değil ama hazırlık, kurtarma, acil yardım, rehabilitasyon ve iyileştirme aşamalarının planlaması, uygulanması ve değerlendirilmesinde çocukların etkin katılımını içermektedir. Diğer bir deyişle çocuklar için bir afet risk yönetimi değil, çocuklarla birlikte afet risk yönetimini gerektirmektedir. Bu yaklaşım bir yandan afet dirençli toplumun kurulmasında işlevseldir diğer yandan ise çocukların güçlenmesi açısından önemli bir potansiyele sahiptir.
Keywords : Çocuk merkezli afet risk yönetimi, çocuk merkezli afet risk azaltma planlaması, çocuk katılımı, çocukların güçlenmesi, afet risk yönetimi

ORIGINAL ARTICLE URL