ALÜMİNYUM FOSFİT VE FOSFİN GAZI MARUZİYETİ: TOKSİSİTE, KLİNİK BULGULAR, TÜRKİYEDE’Kİ VAKALAR VE İLGİLİ MEVZUATIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Nesrin İçli

Pages : 210-221

Doi:10.25279/sak.1840064

View : 96 | Download : 263

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Alüminyum fosfit tarım yapılan ülkelerde ucuz ve pestlerin her döneminde etkili olması, kalıntı bırakmaması gibi nedenlerle tahılların, hayvan yemlerinin ve yaprak halindeki tütünlerin depolanmasında böcek ve kemirgen öldürücü fumigant pestisit olarak kullanılmaktadır. Genelde tablet, toz ve granüler formda bulunan ve ortamda bulunan nem, su veya hidroklorik asitle birleşince reaksiyona giren alüminyum fosfit bu reaksiyon sonucunda ölümcül olabilecek düzeyde toksik fosfin gazının salınmasına neden olmaktadır. Fosfin gazı ile zehirlenen kişilerde derin metabolik asidoz, akut solunum yetmezliği, hipotansif şok, çoklu organ yetmezliği, kalp durması ve sonucunda ölüm meydana gelebilmekte fakat maalesef spesifik bir antidotu da bulunmamaktadır. Fümigasyon uygulamalarının yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılabilmesine izin verilmekte ve ticari amaçla fumigasyon yapmak isteyen kişi ve kurumların fümigasyon ruhsatı alması da zorunlu tutulmaktadır. Ancak yine de yazılı ve görsel basına yansıdığı, ulusal ve uluslararası literatüre bildirildiği üzere ülkemizde de kazayla veya intihar amaçlı alüminyum fosfit zehirlenmelerine ve sonucunda ölümlere rastlanılmaktadır. Bu nedenle bu derleme çalışmasında okuyucuda farkındalık oluşturmak amacıyla alüminyum fosfit kullanımı, maruziyeti, toksik etkileri, ülkemizde görülen vakalar, tanı, tedavi yaklaşımları ve fumigantlarla ilgili ülkemizdeki mevzuat ile alüminyum fosfit ile zehirlenmelerin önüne geçilebilmesi için yapılabileceklerin anlatılması amaçlanmıştır.
Keywords : Alüminyum fosfit, fumigant, zehirlenme, toksisite, kardiyojenik şok

ORIGINAL ARTICLE URL