FARS VE TÜRK EDEBİYATLARININ ORTAK MESNEVÎSİ: YÛSUF U ZÜLEYHÂ -FİRDEVSÎ VE HAMDÎ ÖZELİNDE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME-

Authors : Hümeyra Demir, Reyhan Keleş

Pages : 6-24

Doi:10.26791/sarkiat.1552745

View : 148 | Download : 104

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Yûsuf ile Züleyhâ hikâyesi birçok mistik ve ahlaki konular içerdiği için İslam edebiyatı alanında büyük bir ilgi görmüştür. Bu hikâye çok sayıda mesnevî ile edebiyatımıza girmiştir. Bunların her birinde hikâye farklı şekillerde ele alınmıştır. Hikâye anlatılırken bazen kaynağı Tevrat bazen Kur’ân-ı Kerim bazen her ikisi birden olmuştur. Bu mesnevîlerin en önemlileri arasında yer alan İranlı şair Firdevsî’ye nispet edilen Farsça mesnevî ile Hamdullah Hamdî’nin mesnevîsinde Yûsuf ile Züleyhâ hikâyesinin olay örgüsü bakımından bazı farklılıklar tespit edilmiştir. Firdevsî’nin eserinde çok sayıda ayrıntılı olaya değinilmişken Hamdî daha az olaya değinmiştir. Firdevsî’nin olayları ayrıntılı bir şekilde tasvir etmesinde Tevrat ve İsrailiyyatın büyük bir payı olduğu düşünülmektedir. Hamdî’nin eserinde ise Kur’ânda anlatılan olayların dışına fazla çıkılmadığı görülmüştür. Firdevsî eserinde Yûsuf ile Züleyhâ’nın aşkından çok Yaʿkûb peygamber ve ailesinin hikâyesinden bahsetmiştir. Yûsuf’un aşkına ise ikincil olarak yer vermiştir. Hamdî’nin mesnevîsinde ise hikâye Yûsuf ve Züleyhâ’nın aşk hikâyesi üzerine yoğunlaşmaktadır. Hamdullah Hamdî, Züleyhâ’nın aşkını detaylı bir şekilde anlatmaktadır. Hikâyenin genel olaylar örgüsü her iki mesnevîde de aynı sırayla gerçekleşmektedir. Ancak bazı bölümler ve ayrıntılar birinde varken diğer eserde buna yer verilmemiştir. Hikâyenin sonu ise her iki mesnevîde de farklı olarak anlatılmıştır. Çalışmamızda bu farklılıklar iki mesnevî karşılaştırılarak incelenmiştir.
Keywords : Türk-İslam Edebiyatı, Firdevsî, Hamdî, Mesnevî, Yûsuf u Züleyhâ

ORIGINAL ARTICLE URL