TEVÂFUKLU MUSHAFLAR ÜZERİNE BİR İNCELEME
Authors : Mehmet Altın
Pages : 446-471
Doi:10.26791/sarkiat.1712094
View : 187 | Download : 340
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Kur’ân-ı Kerîm hem lafzî hem de manevî yönüyle Allah kelâmı olarak 23 yıllık bir süreçte vahyedilmiş ve Hz. Osman döneminde mushaf hâline getirilerek çoğaltılmıştır. Mushaf yazımında zamanla hattın estetik boyutu öne çıkmış; nesih hattı mushaf kitabeti için en uygun yazı türü olarak kullanılmıştır. Osmanlı döneminde ise âyet-berkenar tertibiyle düzenlenen mushaflar özellikle hâfızlar ve okuyucular nezdinde yaygınlık kazanmıştır. Bu çerçevede 20. yüzyılda Said Nursi tarafından keşfedilen ve Ahmed Hüsrev tarafından kaleme alınan Tevâfuklu Kur’ân, Kur’ân’ın lafzî yapısındaki tevâfukların yani belirli kelime ve harflerin aynı sayfa veya karşılıklı sayfalarda benzer konumlarda yer alması mu‘cizevî bir boyut taşıdığı düşüncesine dayanmaktadır. Bu yönüyle Tevâfuklu Mushaf, Kur’ân’ın i‘câz yönlerinden biri olup olamayacağı sorusu etrafında tartışmalara konu olmuştur. Mevcut literatürde konuya ilişkin sadece iki akademik yayının bulunması, konunun ilmî olarak henüz yeterince incelenmediğini göstermektedir. Yaptığımız araştırmada hicrî 11. yüzyıldan itibaren İslam coğrafyasında farklı biçimlerde yazılmış çeşitli tevâfuklu mushaf örneklerine rastlanmıştır. Bu durum Kur’ân’daki tevâfukların i‘câz olup olmadığına dair yapılacak değerlendirmenin, yalnızca Hüsrev Efendi’nin mushafıyla sınırlı kalmayıp tarih boyunca ortaya konmuş tüm tevâfuklu mushaf türlerinin incelenmesi neticesinde gerçekleştirilmesi gerektiği kanaatini doğurmuştur. Bu çalışmada öncelikle tarih boyunca yazılmış Tevâfuklu Mushaf türleri tespit edilip kendi özellikleri çerçevesinde incelenecek; ardından bu mushafların Kur’ân’ın i‘câzı kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği yönündeki tartışmalar ele alınacaktır. Son olarak ulaşılan veriler ışığında konuya ilişkin kanaatimiz gerekçeleriyle birlikte ortaya konulacaktır.Keywords : Tefsir, Kur’ân-ı Kerîm, Tevâfuklu Mushaf, Hat, Âyet-berkenar, İ’câz
ORIGINAL ARTICLE URL