VAHYIN FIKHÎ TEMSILI: MÂVERDÎ’NIN HUKUK ANLAYIŞINDA KUR’AN’IN KONUMU

Authors : Ömer Faruk Sami

Pages : 407-425

Doi:10.26791/sarkiat.1713919

View : 66 | Download : 108

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Kur’ân’ın teşrî’ fonksiyonunu merkeze alarak Ebü’l-Hasen el-Mâverdî’nin hukuk düşüncesinde Kur’ân’ın konumunu incelemektedir. Kur’ân’ın yalnızca bireysel bir rehberlik değil, aynı zamanda toplumsal düzenin inşasında normatif bir temel sunduğu fikrinden hareketle, Mâverdî’nin fıkıh eserlerinde bu normatif yapıya nasıl başvurduğu araştırılmıştır. Araştırmanın temel amacı, Mâverdî’nin özellikle el-Hâvi’l-Kebîr adlı ansiklopedik fıkıh eserinde ahkâm ayetlerini nasıl kullandığını, ayetlerin fıkhî istidlallerdeki yerini, Kur’ân’ın lafız-anlam zenginliğinden nasıl yararlandığını ve kıssalarla temsillerden nasıl hüküm çıkardığını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda nitel bir yöntem benimsenmiş; metin çözümlemesine dayalı olarak Mâverdî’nin kullandığı ayetler, bu ayetlerin sebeb-i nüzûlleri, kıraat farklılıkları, lafız-mânâ analizleri, mücmel-müfesser ayrımları ve usul açısından değerlendirmeleri tahlil edilmiştir. Ayrıca, Kur’ân’ın sadece lafzî bir kaynak değil, içtihat ve istinbat faaliyetine zemin hazırlayan teorik bir dayanak olarak ele alınışı üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, Mâverdî’nin Kur’ân’ı hem asli delil hem de yorum zeminine açık bir kaynak olarak gördüğü, özellikle hükmün aslını teşkil eden ayetleri konu başlarında zikrederek sistemli bir kullanım sergilediği tespit edilmiştir. Bu çalışma, fürû fıkıh eserlerinin de Kur’ân’ın teşrî’ işlevini anlamada zengin bir kaynak sunduğunu ortaya koymakta ve bu yönde yeni araştırmalara kapı aralamaktadır.
Keywords : Kur’ân, Teşrî’, Mâverdî, Hukuk, Ahkamu’l-Kur’ân, el-Hâvi’l-Kebîr

ORIGINAL ARTICLE URL