GUHERBARIYA ÇANDA DEVKÎ, XWEDÎTÎ Û EKOLOJIYA NERÎTÊ: JIYAN Û KILAMÊN EVDÊ ŞERÊ Û HESEN NAZÎ

Authors : Ömer Delikaya

Pages : 325-347

Doi:10.26791/sarkiat.1732707

View : 140 | Download : 177

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Ev xebat ku dide pey mîrasa Evdê Şerê (1870–1961) û Hesen Nazî (1889–1989), du birayên şair (dengbêj û destanbêj) ên ji bajarê Efrînê, dixwaze rola wan a di nav edebiyata kurdî ya devkî û veguhestina çandî de nîqaş bike. Bi vê meqsedê, jiyan, berhemên hunerî, repertuar û bandora wan a li ser şaîrên peyrewên wan, di çarçoveya girêdanên nav-malbatî yên xurt û pratîkên hînkirinê yên şagirtîtiyê de vedikole. Herdu birayên sazbend û şair, ne ku tenê destanên kurdî bi tembûrê îcra kirin, lê herwiha afirînerî û hostatiya xwe jî nîşan didan bi wan kilamên ku bi xwe çêdikirin. Di vê xebatê de nezelaliya xwedîtiya kilameke herdu şairan tê nîqaşkirin û hin kilamên aidî wan jî tên destnîşankirin. Kilama “Xarzî Mihemed”, berhema hevpar a herdu şairan ku di gewher de li ser mirina xwarziyê wan hatiye çêkirin ji dengê Hesen Nazî hate bernivîsandin û bi awayekî berawirdî ligel varyantên di serdemên cuda de hate nîqaşkirin. Di varyantên kilamê de ku ji sala 1938an û vir de derketine holê, rengvedana tevgera Murîdan û veguherînên referansên erênî yên li ser Mustafa Kemal (Atatürk) çawa cih hêlaye bo Leyla Qasimê ku kesayetiyeke sembolîk a tevgera siyasî ya kurd e li Iraqê, wekî ji nû ve bicihkirinên îdeolojîk ên li gorî hestiyariyên siyasî û serdemî yên guhdaran rûdidin, di çarçoveya têgeha ekolojiya nerîtê ya Honko de hate vekolandin. Di dawiyê de, ev xebat herdu şairan di çarçoveya wan a çandî de wekî aktorên afirîner bi cih dike û bi rêya hevpeyvînên derbarê pratîkên wan ên hunerî, muzîkî û repertuarê de, herwiha qeydên cihêreng ên dîjîtal, perspektîfeke biyografîk pêşkêş dike.
Keywords : Kürtçe, Afrin, Hesen Nazî, Evdê Şerê, Halk Şairi

ORIGINAL ARTICLE URL