Antik Kaynaklar, Antropolojik ve Arkeolojik Veriler Işığında Eski Çağ’da Dövme
Authors : Ahmet Emirhan Bulut
Pages : 287-320
View : 60 | Download : 73
Publication Date : 2025-05-16
Article Type : Research Paper
Abstract :Dövme, sivri uçlu bir nesne vasıtasıyla deri altına boyar maddelerin uygulanması tekniğidir. Günümüzde birçok toplumda oldukça popüler olan dövmeler, Eski Çağ insanları tarafından da oldukça rağbet görmüştür. Dünyanın farklı noktalarında, çok farklı toplulukların inanç, sosyal statü, dekorasyon, tedavi gibi nedenlerle vücutlarını dövmelerle süsledikleri; kimi durumlarda ise köle, suçlu, savaş tutsağı gibi kimselere istekleri dışında dövmeler ya da damgalamalar yapıldığı antik kaynaklar, antropolojik ve arkeolojik veriler yoluyla bilinmektedir. Şimdiye kadar yapılan araştırmalarda bir insan vücudunda tespit edilen dövme uygulamasına dair en erken örnek, MÖ 3370-3100 yıllarına tarihlenen “Buz Adam” lakaplı Ötzi’dir. Bazı erken dövme örneklerinde genellikle kısa çizgi, nokta gibi basit çizgisel motifler tercih edilirken bazı örnekler oldukça etkileyici figüratif desenler sergilemektedir. Özellikle Pazırık Kurganı’ndaki bireylerde tespit edilen kaplan, kuş ve fantastik hayvanlardan oluşan dövmeler, sanat, tasarım ve hayal gücü anlamında Orta Asya’daki toplumların ileri bir seviyede olduklarını göstermektedir. Figürinler, seramik kaplar gibi arkeolojik nesnelerde tasvir edilen dövme motifleri, dövme tarihi araştırmalarında önemli yer tutmaktadır. Eski Çağ insanlarının vücutlarını süsleyen dövmelerden bazıları gözle tespit edilebilirken bazılarını belirlemede laboratuvar analizleri gerekmektedir. Farklı toplumlarda bağımsız bir şekilde gelişmiş olduğu görülen dövme sanatının, toplumların inanç ve kültürlerini yansıtması bakımından da oldukça önemlidir. Bu çalışma, çağlar boyunca toplumsal aidiyeti, dinsel kimliği, toplumsal statünün bir göstergesi ya da bir süsleme aracı olarak kullanılan dövmeyi tarihsel, antropolojik ve arkeolojik açıdan irdelemeyi amaçlar.Keywords : Dövme, Deri, Dekorasyon, Antik yazın, Mumya, Ötzi, Pazırık Kurganı
ORIGINAL ARTICLE URL