Dijital Çağda İki Aşamalı Akış Kuramını Yeniden Okumak: Sınırlı Otorite- Sınırsız Etkileşim

Authors : Çiğdem Aytekin, Emine Nur Yıldız

Pages : 108-133

Doi:10.70684/silet.1704228

View : 158 | Download : 358

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Sosyal medyanın ortaya çıkışı ve yükselişi, iki aşamalı akış kuramını yeni bir bağlama oturtmuştur. Artık çevrimiçi platformlarda kullanıcılar, büyük kitlelere kolayca ulaşabilmektedir. Böylelikle yeni türde bir çevrimiçi kanaat önderi modelinin geliştiği söylenebilir. Sosyal medyada geniş bir takipçi kitlesine sahip herkes içerik üreterek kanaat önderi olmaya çalışmakta ve etkileşim oranlarına bağlı olarak algoritmalar tarafından desteklenen bir görünürlük dinamiğiyle ön plana çıkabilmektedir. Çevrimiçi kanaat önderleri günümüzde genellikle influencer (sosyal medya etkileyicisi) adıyla anılmaktadır. Diğer yandan, onlar aynı zamanda tanıttıkları ürün/hizmetlerle markaların pazarlama aracı haline de gelmiş durumdadır. Influencerlar Instagram ortamında birçok farklı kategoride faaliyet göstermekte ve bu yolla takipçileriyle etkileşim kurmaktadır. Moda/güzellik, yemek/gastronomi, yaşam tarzı, oyun/teknoloji, eğlence/televizyon bu çalışmada ele alınan kategorilerdir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, influencerların takipçi kitlesi üzerindeki etkileyiciliğini iki aşamalı akış kuramı bağlamında 5 kategori üzerinden sorgulamak ve bu yolla influencerların çevrimiçi kanaat önderliğindeki pozisyonunu tartışmaya açmaktır. Araştırmada incelenecek en çok takipçiye sahip 5 influencer kategorisi boomsocial.com adresinden elde edilmiştir. Araştırmanın verileri her bir influencerin 100 takipçisi ile yapılan 14 anket sorusundan oluşan 500 satır veridir. Yapılan nicel analiz, tanımsal ve çıkarımsal istatistikleri kapsamaktadır. Araştırma sonucunda, influencerların takipçi kitleleri üzerinde bir etki yarattığı, ancak bu etkinin güçlü olmadığı, sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. 4 kategoride (oyun/teknoloji kategorisi hariç) takipçiler influenceri kanaat önderi olarak görmemektedir. Ayrıca, diğer bir bulgu olarak hangi ortak özelliklere sahip olan takipçilerin influenceri çevrimiçi kanaat önderi olarak gördükleri de ortaya konmuştur. Bu çalışma, yeni nesil iletişim dinamiklerini anlamak üzere iki aşamalı akış kuramının dijital çağdaki geçerliliğini sorgulaması bakımından önemlidir.
Keywords : İki Aşamalı Akış Kuramı, Geleneksel Kanaat Önderi, Çevrimiçi Kanaat Önderi, Influencer, Instagram

ORIGINAL ARTICLE URL