Dijital Çağda Tık Tuzağına Karşı Bir Araç Olarak Medya Okuryazarlığı

Authors : Nazlı Kıral

Pages : 134-151

Doi:10.70684/silet.1785031

View : 219 | Download : 255

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Dijitalleşmenin getirdiği hızlı ve köklü dönüşümler, geleneksel gazetecilik anlayışında önemli değişimlere yol açmış ve haber sunum biçimleri, içerikleri ve yayımlama ortamları bu dönüşümden doğrudan etkilenmiştir. Dijital habercilikte tıklanma sayısının belirleyici bir unsur haline gelmesi, içerik üretiminde etik dışı uygulamaların yaygınlaşmasına neden olmuştur. Bu bağlamda öne çıkan “tık tuzağı” (clickbait) stratejileri, hem gazetecilik etiğini hem de toplumsal değerleri tehdit etmektedir. Bu tür manipülatif içeriklerle mücadelede medya okuryazarlığı, bireylerin eleştirel düşünme ve sorgulama becerilerini geliştirerek önemli bir direnç aracı sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, medya okuryazarlığının tık tuzağı içeriklere karşı farkındalık oluşturmadaki rolünü incelemek ve literatürde sıklıkla ayrı ele alınan bu iki kavramı bütüncül bir çerçevede değerlendirmektir. Araştırma, kavramsal bir çerçeveyle birlikte içerik analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Öncelikle, medya okuryazarlığı ve tık tuzağı kavramları literatür doğrultusunda açıklanmış ardından, 15-16-17 Nisan 2025 tarihlerinde Yeni Akit, Sözcü ve Mynet adlı dijital haber sitelerinden rastgele örneklem yöntemiyle seçilen sekiz haber görseli analiz edilmiştir. Tık tuzağı olarak sınıflandırılan bu içerikler, Biyani, Tsioutsiouliklis ve Blackmer’in modeli temel alınarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, tık tuzağı içeriklerinin dilsel ve görsel unsurlarının belirli örüntüler taşıdığını ortaya koymakta ve bu içeriklerin medya okuryazarlığı becerilerine sahip bireyler tarafından daha eleştirel değerlendirilebileceğine yönelik çıkarımları literatürle uyumlu şekilde desteklemektedir.
Keywords : Tık Tuzağı, Medya Okuryazarlığı, Sahte Haber, Gazetecilik, Dijital Medya

ORIGINAL ARTICLE URL