Sağlık Hizmetlerinde Yapay Zekâ Kullanımının Etik Boyutu: DEMATEL Tabanlı Analitik Bir Yaklaşım

Authors : Emre Yılmaz

Pages : 125-146

Doi:10.54733/smar.1743307

View : 138 | Download : 727

Publication Date : 2025-10-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, yapay zekâ teknolojilerinin kullanımında ortaya çıkabilecek etik riskleri belirlemek ve bu riskler arasındaki neden-sonuç ilişkilerini DEMATEL yöntemiyle analiz etmek amaçlanmıştır. Literatür taramasına göre sağlık hizmetlerinde yapay zekâ kullanımındaki etik riskler; karar alma sürecinde mutabakat riski, işsizlik riski, otonom kontrollü risk, etik normlara aykırılık riski, ekolojik dengesizlik riski, veri riski, gizlilik ihlali riski, algoritmik ayrımcılık ve önyargı riski, belirsiz sorumluluk riski ve karar yargısı eksikliği riski olmak üzere 10 başlık altında toplanmıştır. Etik risklerin birbirlerine olan etki düzeylerini belirlemek ve öncelikli olarak sıralayabilmek için DEMATEL yöntemi kullanılmıştır. DEMATEL sonuçlarına göre, sağlık hizmetlerinde yapay zekâ kullanımında ortaya çıkan en etkili ve öncelikli etik riskler sırasıyla %10,85 ağırlık skoru ile “Algoritmik Ayrımcılık ve Önyargı Riski”; %10,63 ağırlık skoru ile “Gizlilik İhlali Riski”; %10,55 ağırlık skoru ile “Otonom Kontrollü Risk” olarak tespit edilmiştir. En etkisiz ve önemsiz etik risk ise %8,64 ağırlık skoru ile “Ekolojik Dengesizlik Riski” olarak bulunmuştur. Sonuçlar, yapay zekâ geliştirme süreçlerinde kapsayıcı ve adil veri setlerinin kullanılmasının yanı sıra algoritma tasarımının yanında veri işleme süreçlerine de dikkat edilmesi gerektiğinin altını çizmektedir. Mevcut etik düzenlemelerin hızlı teknolojik gelişmeleri tam olarak yakalayamadığını ve düzenleyici çerçevelerin güncellenmesi gerektiğini, ayrıca politika yapıcılar, geliştiriciler ve sağlık profesyonelleri arasında iş birliğinin önemini vurgulamaktadır.
Keywords : sağlık, yapay zekâ, etik, çok kriterli karar verme, DEMATEL

ORIGINAL ARTICLE URL