CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRKİYE’DE SOSYOLOJİ: MEHMET ALİ ŞEVKİ ÖZELİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Suat Alan

Pages : 339-374

Doi:10.37991/sosdus.1771346

View : 63 | Download : 142

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Review Paper

Abstract :TTürkiye’de sosyoloji bir asrı aşan tarihi birikime sahiptir. Bu süre zarfında sosyoloji bilimi önemli ölçüde Batı sosyolojisini taklit ederek, Batı literatüründen çeviriler yaparak ilerlemiştir. Sosyolojinin ilk nüveleri ile birlikte bu durum ile karşılaşılmaktadır. Türkiye’de sosyolojinin öncülerinden olan Ziya Gökalp ve Prens Sabahattin’de pratik yansımasını bulan bu durum onların haleflerinde de aynı şekilde görülmektedir. Bu çalışmada Türk sosyolojisinin bu karakteristik yapısı Mehmet Ali Şevki özelinde ele alınmaktadır. Şevki, Türk sosyolojisine Prens Sabahattin üzerinden transfer edilen Le Play ile özdeşleştirilmiş Sosyal Bilim (İlm-i içtima) ekolünün en önemli temsilcilerinden biri olmuştur. Şevki, hem Sosyal Bilim ekolünü yaptığı tercümeler ile temsil etmiş hem de ekolün en önemli özelliği olan monografi çalışmalarını yapmak suretiyle sahaya dokunarak sosyoloji yapan ilk kişi olmuştur. Bu minvalde onun yapmış olduğu Kurna Köyü monografisi bir ilk olması hasebiyle önemini korumaktadır. Bu çalışmada Şevki’nin sosyoloji anlayışı; aile, eğitim ve köy sosyolojisine ilgisine değinilmektedir. Çalışmanın amacı; Şevki üzerinden Türk sosyolojisinin ilk dönem çalışma konuları ve sosyoloji siyaset arasındaki kopmaz ilişki etrafından bir dönem değerlendirmesi yapmaktır. Çalışmada tarihsel karşılaştırmalı yöntem kullanılmıştır.
Keywords : Aile Sosyolojisi, Eğitim Sosyolojisi, Köy Sosyolojisi, Mehmet Ali Şevki, Sosyal Bilim.

ORIGINAL ARTICLE URL