Futbolcularda Uyku Kalitesinin Yorgunluk ve Tekrarlanan Sprint Performansı Üzerindeki Etkisi

Authors : Barışcan Öztürk, Murat Koç

Pages : 220-234

Doi:10.53025/sportive.1606820

View : 113 | Download : 152

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı futbolcuların birden fazla yüksek yoğunluklu tekrarlı sprintlerin gerçekleştirdiği gerçek maç senaryolarını yansıtarak, uykunun bileşenlerinin atletik performansı nasıl etkilediğine dair kapsamlı bir anlayış sağlamaktadır. Tekrarlanan sprint yeteneğinin, özellikle aralıklı yüksek yoğunluklu sporlarda futbol performansının kritik bir belirleyicisi olduğunu kabul ederek, bu araştırma fizyolojik iyileşme faktörlerinin (özellikle uyku) sprint kapasitesini ve yorgunluğu nasıl etkilediğine dair değerli içgörüler sunmaktadır. Bu araştırmada hem nitel hem de nicel veri toplamayı içeren karma yöntemli bir tasarım kullanılmıştır. Katılımcılar arasında her biri en az üç yıllık lisansa sahip aktif 37 erkek amatör futbol oyuncusu (ortalama yaş: 20,35 ± 2,48 yıl; boy: 1,75 ± 0,04 m; vücut kütlesi: 72,59 ± 4,72 kg; antrenman deneyimi: 5,29 ± 1,30 yıl) gönüllü olarak yer almaktadır. Araştırma, 72 saat arayla iki seanstan oluşmaktadır. İlk seansta antropometrik ölçümler kaydedilmiş ve katılımcılara Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (PSQI) uygulanmıştır. İkinci seansta ise sprintler arasında 10 saniyelik dinlenme aralıkları olan altı adet 35 metrelik maksimum sprintten oluşan Tekrarlanan Anaerobik Sprint Testi\\\'ne (RAST) tabi tutulmuştur. Verilerin analizi JASP 0.18 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Uyku değişkenleri ile sprint performans endeksleri (en iyi, ortalama sprint süreleri ve yorgunluk endeksi) arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon katsayıları kullanılarak incelenmiştir ve öngörücü etkileri doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, uyku kalitesi puanları ile en iyi sprint süresi (r = 0,485), ortalama sprint süresi (r = 0,340) ve yorgunluk endeksi (r = 0,395) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyonlar olduğunu ortaya koymuştur (p <0,05). Uyku süresi ortalama sprint süresiyle (r = 0,357) önemli bir ilişki gösterirken, uyku gecikmesi hem en iyi sprint süresiyle (r = 0,328) hem de yorgunluk indeksiyle (r = 0,376) önemli ölçüde ilişkiliydi. Uyku bozukluğu ayrıca en iyi sprint süresiyle (r = 0,369) ve yorgunluk indeksiyle (r = 0,327) pozitif olarak ilişkiliydi. Bu çalışmanın bulguları, uyku kalitesinin tekrarlanan sprint performansını sürdürmede ve futbolcularda yorgunluğu yönetmede kritik rolünü vurgulamaktadır. Maç oyunlarının sıklıkla birden fazla yüksek yoğunluklu sprint çabası içerdiği göz önüne alındığında, sprint performansını sürdürme yeteneği atletik başarı için esastır. Regresyon analizi, uykunun temel bileşenlerinin (genel uyku kalitesi, uyku süresi, gecikme ve bozukluklar gibi) hem sprint sürelerini hem de yorgunluk seviyelerini önemli ölçüde etkilediğini göstermiştir. Özellikle, zayıf uyku kalitesi daha yavaş sprint süreleri ve artan yorgunlukla ilişkilendirilmiştir ve bu da bozulmuş nöromüsküler iyileşmeyi ve azalmış performans kapasitesini göstermektedir. Bu sonuçlar, uyku parametrelerinin optimize edilmesinin, özellikle futbol gibi tekrarlanan yüksek yoğunluklu efor gerektiren sporlarda atletik performansı ve iyileşmeyi artırmaya katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca uyku optimizasyon stratejilerinin sporcu iyileşme protokollerine ve performans geliştirme planlarına entegre edilmesini desteklemektedir.
Keywords : Futbol, Tekrarlanan anaerobik sprint (RAST), Uyku kalitesi, Yorgunluk

ORIGINAL ARTICLE URL