Tarih ve distopya ilişkisi açısından “bellek delikleri”nin işlevi

Authors : Arzu İbişi Temelli

Pages : 99-118

Doi:10.17497/tarihyazimi.1724785

View : 124 | Download : 140

Publication Date : 2025-12-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarih ve distopya kavramları arasındaki ilişki iki biçimde ele alınabilir. Birincisi distopyaların içerdiği gelecek tasavvurlarını merkeze almak; ikincisi ise distopya kurgularında tarihe yönelik tutumları değerlendirmektir. Bu çalışmada amaçlanan şey, her iki yolu kullanarak, distopya ile tarih ilişkisini bellek kavramı özelinde kurmaktır. Bu kurguya olanak tanıyan pek çok distopik eser vardır. Bunlar arasında en dikkat çekici olanlardan biri George Orwell’ın 1984’üdür. Eserdeki “bellek delikleri” kavramı, distopya-tarih ilişkisini, çeşitli karşıtlıklar üzerinden ele almayı sağlamaktadır. Geçmiş, gelecek, totalitarizm, birey ve toplum kavramları söz konusu karşıtlıkların zeminini oluştururlar. Hem bireysel hem de toplumsal açıdan belleğin gücünü engelleme girişimleri olarak bellek delikleri, tarihsel anlatıyı dönüştürerek tarih bilincini zedeler. Yirminci yüzyılın şartları bağlamında değerlendirilen 1984’ün kurgusunda önemli yer tutan bellek deliklerinin, günümüz şartlarında da başka biçimlerde görünür olduğu ve tarih bilincine zarar verdiği açıktır. Bu çalışma ile, Orwell’ın hala değerini koruyan bu distopik eserinin açtığı tartışma zemini özelinde, belleğin karşı karşıya olduğu tehlikelere dikkat çekmek hedeflenmiştir.
Keywords : Bellek delikleri, tarih bilinci, distopya, Orwell, 1984.

ORIGINAL ARTICLE URL