Thomas Carlyle’ın kahramanlar isimli eseri ve tarihçiliği üzerine bazı değerlendirmeler

Authors : Müjdat Namdar

Pages : 119-129

Doi:10.17497/tarihyazimi.1734684

View : 101 | Download : 143

Publication Date : 2025-12-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma; sabık bir Kalvinist olan ve tarihin önemli kişiler tarafından şekillendirildiğini öne sürerek “Büyük Adamlar” fikrini ortaya atan İskoç Thomas Carlyle’ın 1840’larda verdiği bir dizi konferansın çıktılarının derlenmesiyle yayımlanmış On Heroes Hero-Worship And The Heroic In History isimli kitabı ve bu kitap üzerinden Carlyle’ın tarihçilik anlayışını incelemeyi amaçlamaktadır. Kalvinist-Protestan bir aile geçmişine sahip olan fakat bu inancını terk eden Carlyle’ın metnine yansıttığı bakış açısının arka planında hangi fikirleri barındırdığını ve eserin yazıldığı çağın tarih anlayışından ne gibi izler taşıdığını, yazarın biyografisi üzerinden irdelemeye çalışacağız. Müellifin literatüre hâkimiyetini ve bu hâkimiyet yoluyla elde ettiği veriyi temel alarak yaptığı sosyolojik, etnografik ve antropolojik tespitlere değinerek yazarın modern tarihçiler tarafından hâlâ tartışılan tarihin çağlara ayrılması meselesine yaptığı katkıyı tartışacağız. Yazar acaba kahramanların tasnifi vasıtasıyla tarihi çağlara ayırmak mı istemiştir? Yoksa bu sıradan bir ayrım mıdır? Bu hususa ek olarak eserdeki Pozitivist, Marksist/Materyalist ve Döngüsel tarih anlayışlarından izlere değinecek ve müellifin hangi tarih anlayışına yakın olduğunu tartışacak, günümüzün tarihçilik ve tarih anlayışı ile XIX. yüzyılın tarihçilik ve tarih anlayışı arasında bir değerlendirme yapmaya çalışacağız.
Keywords : Thomas Carlyle, Kahramanlar, Büyük Adamlar, Tarihyazımı, Annales Ekol

ORIGINAL ARTICLE URL