OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri

Authors : İsmail Biçer

Pages : 920-935

Doi:10.30622/tarr.1800377

View : 100 | Download : 190

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İlaç harcamaları, 1970’ten bu yana GSYİH’nin payı olarak istikrarlı bir şekilde artmaktadır. Bununla birlikte, toplam sağlık harcamaları da artmıştır. Sonuç olarak, ilaç harcamaları OECD ülkelerinde toplam sağlık harcamaları içindeki ortalama payını korumuş ve %15’e yakın bir orana ulaşmıştır. Ülkeler genelinde, kişi başına ilaç harcamaları göreceli gelirlere bağlı olmakla birlikte kurumsal özelliklerden de etkilenmektedir. Bu nedenle, ilaç harcamalarındaki eğilimler, genel sağlık harcama modellerinin belirlenmesinde büyük rol oynamaktadır. İlaç harcamalarındaki eğilimler; mevcut ilaçların fiyatlarındaki değişiklikler, tüketilen hacimdeki dalgalanmalar ve kullanılan ilaçların terapötik bileşimindeki farklılaşmaların birleşiminden kaynaklanabilir. Bu bileşenler ise demografik ve epidemiyolojik eğilimler, ilaç pazarlarının dinamikleri ile tıp uygulamaları ve ilaç politikalarındaki değişiklikler gibi çeşitli faktörlerden etkilenebilir. Bu çalışma, ilaç harcamalarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Çalışmada, OECD veri tabanına kayıtlı 26 ülkeye ait veriler analize dâhil edilmiştir. Araştırma kapsamında, 2015-2022 yıllarını kapsayan dönem incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda, bağımlı değişken olarak kişi başına yapılan toplam ilaç harcamaları kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler ise sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı, bireylerin sağlık algısı, kişi başına gelir, işsizlik oranı, alkol tüketimi, 65 yaş üstü nüfus oranı ve Covid-19 pandemisi olarak belirlenmiştir. Araştırmada panel veri analizi yöntemi uygulanmıştır. Analizler sonucunda, sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payının, kişi başına gelirin ve Covid-19 pandemisinin kişi başına yapılan ilaç harcamaları üzerinde pozitif etkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca, işsizlik oranının ve 65 yaş üstü nüfus oranının ilaç harcamaları üzerinde negatif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, sağlık algısı ve alkol tüketiminin kişi başına yapılan ilaç harcamaları üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, politika yapıcıların sağlık bütçelerini planlarken yalnızca demografik eğilimlere değil, aynı zamanda ekonomik büyüme dinamiklerine ve istihdam politikalarına da odaklanmaları gerekmektedir.
Keywords : Sağlık Hizmeti, İlaç Harcamaları, Sağlık Hizmetleri, Sağlık Harcamaları, Sosyoekonomik Faktörler

ORIGINAL ARTICLE URL