Harîrî Makâmâtı Eserinin 15. Makâme Üzerinden El Harîrî ve Ebu Zeyd Karakterlerinin Tasvir Analizi

Authors : Sabriye Hilal Arpacıoğlu, Hatice Kübra Uysal

Pages : 443-470

Doi:10.53352/tevilat.1586157

View : 97 | Download : 91

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İslam minyatür sanatına damgasını vuran eserlerden ulaşabildiğimiz en erken tarihlileri 12. ve 13. yüzyıla aittir. Dönemin sanatları arasında yer alan minyatürlerden en zengin örnekler edebi açıdan da dönemin önemli eseri olan Harîrî Makâmât’ına aittir. Bu edebî eser, Basra’da yaşayan Harîrî lakabıyla bilinen yazarın kendi dilinden anlattığı 50 hikâyeden oluşmaktadır. Hikâyelerde başlıca iki şahıs vardır bunlar Hâris ibn Hemmâm (el-Harîrî) ve Ebû Zeyd’dir. Ebû Zeyd, edebi kimliği güçlü, zeki ve keskin dilli bir seyyahtır. Hâris ibn Hemmâm ise Ebû Zeyd’e bu özelliklerinden dolayı hayrandır. Ancak gittiği her yerde Ebû Zeyd’in hileleriyle de karşılaşmaktadır. Bu iki karakterin karşılaşmaları üzerinden anlatılan hikâyelerde dönemin yaşam tarzı ve felsefesine ait pek çok örnek bulunmaktadır. Çalışma dâhilinde 15. makâmeye ait, Süleymaniye Kütüphanesi’nde bulunan, Esad Efendi 2961 kodlu eser başta olmak üzere, Paris Bibliotheque Nationale’de bulunan, Arabe 3929, Arabe 5847 kodlu eserler, Rusya Bilimler Akademisi Doğu Yazmaları Enstitüsü’nde bulunan, S. Petersburg, S.23 kodlu eser ve Oxford, Bodleian Library’de bulunan, Marsh 458 kodlu el yazması eserlerdeki minyatürlerin Hâris ibn Hemmâm(el-Harîrî) ve Ebû Zeyd karakterlerinin analizlerine baktığımızda, her eserin kendine özgü bir anlatım şekli olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada hikâyenin ana karakterleri olan Ebû Zeyd ve el-Harîrî’nin (Hâris ibn Hemmâm) 15. makâme üzerinden değerlendirmesi yapılacaktır.
Keywords : Edebiyat, Selçuklu, Minyatür, Harîrî Makamatı, Ebû Zeyd, el-Hârîs

ORIGINAL ARTICLE URL