Klasik Arap Şiirinde Bir Üstünlük Ölçütü: Beyitten Kasideye Anlam Bütünlüğü
Authors : Süheyla Hale Bayırbaş
Pages : 534-556
Doi:10.53352/tevilat.1811796
View : 53 | Download : 98
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Eski Arap şiiri gerek biçim gerek içerik olarak kabul görmüş yerleşik bir yapıya sahiptir. Bu yerleşik şiir yapısı uzun bir süre Arap edebî eleştirisinde belirleyici bir rol oynamıştır. Araplarda şiir, biçim bakımından standart bir yapıya sahip olduğu gibi eleştirmenlerin çoğunlukla “mânâ” olarak isimlendirdikleri muhteva, içerik, tema ve mazmunlar bakımından da kabul edilmiş bazı temel niteliklere sahiptir. Eleştirmenlerin, şiirleri anlam açısından değerlendirdikleri ve anlam için açıklık, özgünlük, doğruluk gibi bazı ölçütler belirledikleri görülür. Eski Arap şiirinde anlam için belirlenmiş ölçütlerden biri “bütünlük”tür. Klasik dönem edebiyat âlimleri hem tek tek beyitlerde hem de kasidenin tamamında anlam bakımından bütünlüğü gerekli görmüşlerdir. Bütünlük ölçütüne bağlı olarak verilen eleştirel hükümler zamanla bu konuda bir terminolojinin oluşmasına sebep olmuştur. Eski Arap şiirinde bütünlük düşüncesi ayrıca eleştiri sahasında önemli bazı sonuçlar da doğurmuştur. Bu makalede klasik dönem Arap edebî eleştirisinde anlam bütünlüğü konusunda ortaya konulan görüşler kronolojik olarak karşılaştırmalı bir biçimde örtük kuram yöntemi ile ele alınmıştır. Edebî eleştirinin önemli tartışma konularından biri olan bütünlük ölçütünün Arap şiirinde ve edebî eleştiri alanındaki bazı etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmamız Arap şiiri hakkında kuramsal bir inceleme olup özellikle klasik edebi eleştiri alanında literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır.Keywords : Arap Edebiyatı, Eleştiri, Şiir, Anlam, Bütünlük, Uyum
ORIGINAL ARTICLE URL