Büyük Menderes Grabeni`nin Rolling Hinge (Yuvarlanan Reze) Modelinde Supra-Detachment (Sıyrılma Üstü) Havzadan Rift Havzasına Evrimi

Authors : Ökmen SÜMER, Hasan SÖZBİLİR, Bora UZEL

Pages : 241-276

Doi:10.25288/tjb.562552

View : 36 | Download : 9

Publication Date : 2020-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Batı Anadolu genişlemeli tektonik sistemi içinde Miyosen-Kuvaterner zaman aralığında iki tip havza gelişimi gözlenmektedir. Bunlar rolling-hinge insert ignore into journalissuearticles values(yuvarlanan reze); modelinde gelişen supra-detachment insert ignore into journalissuearticles values(sıyrılma üstü); ve rift havzaları olarak tanımlanmışlardır. Bu çalışmada Büyük Menderes Grabeni kuzey kenarı üzerindeki Buharkent- Buldan arasındaki bölgede yuvarlanan reze modelinin varlığına dair stratigrafik ve yapısal veriler ilk kez sunulacak ve bu verilere göre grabenin jeolojik evrimi tartışılacaktır. Elde edilen arazi verileri ışığında, havza istifi birbirlerinden açısal ve/veya havza içi uyumsuzluklarla ayrılan 4 ana sedimanter paket altında değerlendirilmiştir. Bunlar; sıyrılma üstü insert ignore into journalissuearticles values(supra-detachment); havza istifini içeren alt-orta Miyosen yaşlı 1. Paket ve orta – üst Miyosen yaşlı 2. Paket ile rift havza istifini içeren Pliyo-Kuvaterner yaşlı 3. ve 4. Paketlerdir. Bölgedeki havza gelişimini ve deformasyonunu sağlayan yapısal elemanlar ise, Miyosen yaşlı Büyük Menderes Sıyrılma insert ignore into journalissuearticles values(Detachment); Fayı, Pliyo-Kuvaterner yaşlı Gökdere Fayı ve en genç graben dolgusunu kesen Holosen yaşlı Büyük Menderes Fay Sistemi’nin en doğu bölümünü oluşturan Buharkent Fay Segmenti’dir. Miyosen dönemini simgeleyen sıyrılma üstü havzaların ana sınırları Menderes Masifi’nde Eosen – Oligosen’deki etkin sıkışma tektoniğinin ürünü olan süreksizliklere karşılık gelen gnayslar ile şistlerin yapısal dokanağı ile temsil edilir. Pliyosen sonuna kadar süren düşük açılı sıyrılma fayların etkinliği nedeniyle Menderes Masifi’nde yüksek oranda genişleme gerçekleşmiş ve bu durum, kabuk kalınlığını azaltmıştır. Kuvaterner’de kabuğun incelip soğuması sonucunda sıyrılma üstü havza sisteminin yerini rift havza sistemi alarak Menderes Masifi rift havzalarının yüksek-açılı sınır fayları boyunca bloklara bölünmüştür. Arazi gözlemleri ve kinematik analiz sonuçları, Büyük Menderes Grabeni kuzey kenarındaki yapısal elemanların düşük açılıdan yüksek açılıya doğru ilerleyerek değiştiğini, havzanın ilerleme yönüne paralel olarak güneye doğru yuvarlanan reze modeli insert ignore into journalissuearticles values(rolling-hinge); şeklinde gençleştiğini, havza oluşumunun da sıyrılma üstü havzadan rift havzasına doğru evrildiğini göstermektedir.
Keywords : Supra detachment Sıyrılma üstü, havza, Rift havzası, Rolling hing yuvarlanan reze, modeli, Büyük Menderes Grabeni, Batı Anadolu

ORIGINAL ARTICLE URL